Algemeen

Voor u ligt de Begroting 2026-2029. Met deze begroting sluit ons college deze collegeperiode af. Het is onze laatste, en we zijn trots om te zeggen dat het een sluitende meerjarenbegroting is met een positief resultaat voor de komende jaren. De afgelopen vier jaar hebben we niet stilgezeten. We hebben hard gewerkt om onze gemeentelijke financiën op orde te houden. Dat vroeg vorig jaar om lastige keuzes en ombuigingen, maar die keuzes hebben ons nu rust en ruimte gegeven in ons huishoudboekje.

Terugbuigen
Het mooie is dat de financiële rust nu ook toelaat om wat 'terug te buigen'. Een van de meest in het oog springende maatregelen is dat de eerder voorgenomen verhoging van de Onroerende Zaak Belasting (OZB) met 5% vanaf 2026 niet wordt doorgevoerd. Dit betekent een directe verlichting voor onze inwoners en ondernemers. De OZB voor een gemiddelde woning daalt zelfs licht met -0,65%. Ook konden we de scherpste randen van bezuinigingen op onze culturele instellingen weghalen en de tariefsverhoging voor zwemlessen en recreatief zwemmen dempen.

Aan het begin van deze collegeperiode hebben we gezegd dat we regie zouden pakken op dossiers en vraagstukken. We hebben ons de afgelopen jaren enorm ingezet voor - en resultaat geboekt op uitdagende dossiers, zoals afval, theater, intercity, beschermd wonen en onderwijshuisvesting. Door de inzet en focus op deze onderwerpen, is er een stevige basis gelegd om met vertrouwen de blik te richten op wat écht nodig is: blijven investeren in de toekomst van Harderwijk en Hierden.

Vandaag bouwen aan morgen
Onze gemeente groeit en ontwikkelt zich en daarom blijven we volop investeren in projecten die bijdragen aan een duurzame en leefbare omgeving. We zetten in op klimaatadaptatie om onze gemeente weerbaarder te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering. Daarnaast investeren we aanzienlijk in schoolgebouwen via het Integraal Huisvestingsplan (IHP), de realisatie van nieuwe woningen (zoals in Waterfront, Harderweide, Weiburg en Kranenburg) en zetten we stevig in op preventie in het sociaal domein (met aandacht voor de opgave Samenredzaamheid). Daarnaast blijven we inzetten op onze bereikbaarheid.  Zo hebben we bijvoorbeeld een aanvraag gedaan bij het Rijk voor het realiseren van een keervoorziening. Onze bereikbaarheid per spoor wordt daarmee aanzienlijk verbeterd.

De professionele en toegewijde inzet van de ambtelijke organisatie en de scherpe blik van onze gemeenteraad hebben gezorgd voor deze solide financiële basis. Daarvoor wil ik iedereen vanaf deze plek hartelijk danken.

Het is een geruststellende gedachte dat wij met dit beleid, de resultaten die we hebben behaald en een overschot van €17,3 miljoen in de algemene reserve, middelen beschikbaar hebben voor belangrijke toekomstige ontwikkelingen. Zoals bijvoorbeeld de eerder genoemde keervoorziening, maar ook de realisatie van woonwagenstandplaatsen en meer parkeergelegenheid rondom de binnenstad. Met deze meerjarenbegroting laten we een gezonde financiële situatie na aan het volgende college. Zodat zij ruimte hebben om met hun plannen en ambities voor Harderwijk en Hierden aan de slag te gaan.

Namens het college van burgemeester en wethouders,

Wilco Mazier 
Wethouder Financiën

Het vertrekpunt in de actualisatie van ons meerjarenperspectief wordt bepaald door de lopende begroting 2025-2028, aangevuld met de uitkomsten van de meicirculaire 2025 en de Kadernota 2026-2029.

De opbouw van het begrotingsresultaat 2026 - 2029 is als volgt te verklaren:

In onderstaande tabel is de geprognosticeerde weerstandscapaciteit weergegeven. In deze stand is rekening gehouden met de besluitvorming over de jaarrekening 2024, de inzet bij de Kadernota 2026-2029 en de claims op de algemene reserve.

Het vrij besteedbare bedrag binnen de algemene reserve was bij de jaarrekening 2024 € 21,3 miljoen. Bij de kadernota 2026-2029 is voorgesteld de incidentele aanmeldingen (€ 3.132.000) en de aanvulling van de reserve 800 jaar Harderwijk (€ 500.000) te dekken uit de algemene reserve. Daarmee komt het surplus van de algemene reserve op € 17,3 miljoen en de weerstandsratio op 1,9.

De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing. In de volgende tabel wordt de ontwikkeling van de belangrijkste heffingen voor een huishouden met een gemiddelde woningwaarde van € 405.000,- weergegeven. De belastingcapaciteit in gemeente Harderwijk is in 2026 83% (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

De begroting is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Algemeen
Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente.

Programmaplan
Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s.
We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan:

• Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de 'going concern' als de projectmatige activiteiten.
• We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen. Dit laatste in nauw overleg met de auditcommissie.
• We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen.
• Per begrotingsprogramma verwijzen we duidelijk naar financiële informatie in de bijlagen en geven we een samenvatting van die informatie in het programma.

De opbouw per programma is als volgt:

• Algemeen deel
  • Inhoud programma
  • Ontwikkelingen
  • Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.
  • Beleidskaders.
• Taakvelden
  • Bij de programma’s geven we antwoord op de twee W-vragen, dit doen we per taakveld:
    • Wat willen we bereiken?
    • Wat gaan we daarvoor doen?
• Indicatoren per taakveld: per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen.
• Totaaloverzicht
• • Financieel overzicht per programma
  • Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting

Paragrafen
In het programmaplan staat niet alles over de begrotingsprogramma’s. Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen is apart in paragrafen samengebracht.

Financiële begroting
In de financiële begroting  is voornamelijk het cijfermatige onderdeel van de begroting opgenomen, zoals het totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming en een meerjarig overzicht van de reserves en voorzieningen.

Bijlagen
Er zijn diverse bijlagen, waaronder een overzicht van het meerjarig investeringsplan, een taakveldenoverzicht IV3, een overzicht van de kerngegevens en een totaal overzicht van het voorgestelde nieuwe beleid.

Vergelijkende cijfers
Als vergelijkende cijfers zijn de jaarrekening 2024 en de begroting 2025 (de primitieve begroting, aangevuld met de begrotingswijzigingen tot en met juli 2025) opgenomen. Ook zijn de uitkomsten van de meicirculaire 2025 verwerkt in de voorliggende begroting om een zo actueel mogelijk overzicht van de begrotingssaldi te krijgen. Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan.