Algemeen

Een solide basis voor de toekomst
Voor u ligt de jaarrekening over het jaar 2025. Het is voor mij een bijzonder moment, want dit is de laatste jaarrekening die ik u namens dit college mag aanbieden. Als ik terugkijk op het afgelopen jaar, en eigenlijk op de hele bestuursperiode, dan overheerst bij mij een gevoel van trots. Naast dat we veel hebben weten te realiseren, sluiten we 2025 af met een nettoresultaat van € 15,3 miljoen dat op meerdere fronten goed te noemen is.

Resultaat met nuance
Het jaar 2025 laat onder de streep een mooi beeld zien, maar ook de onderliggende cijfers zien er goed uit. Zo is in deze collegeperiode onze financiële weerbaarheid verbeterd, zijn onze grondexploitaties minder risicovol geworden, is onze structurele exploitatieruimte vergroot en laat onze belastingcapaciteit nog steeds volop ruimte zien.

We stellen voor om het nettoresultaat toe te voegen aan onze algemene reserve. Hiermee versterken we direct onze  spaarpot voor de toekomst. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat dit positieve resultaat incidenteel van aard is en veelal is opgebouwd uit meevallers, zowel aan de inkomsten- als uitgavenkant. Een flink deel hiervan is te danken aan de succesvolle  verkoop van gronden ten behoeve van woningbouw of bedrijfskavels. Maar het zijn dus ‘helaas’ geen voordelen die we structureel kunnen en mogen vertalen naar de toekomst.

Toekomstige uitdagingen
Besturen is vooruitzien. Hoewel deze cijfers zeer positief zijn en bevestigen dat we financieel gezond zijn, is het geen garantie voor de toekomst. Het meerjarige financiële beeld is dankzij de ombuigingen sluitend, maar de financiële ruimte voor structurele uitgaven blijft beperkt. Juist daarom ben ik blij dat we de afgelopen jaren niet ‘op de pof’ hebben geleefd, maar zeer bewuste keuzes hebben gemaakt. Die nuchterheid heeft Harderwijk gebracht waar het nu staat.

Successen in de stad
Financiën zijn vaak abstract, maar in onze gemeente worden ze tastbaar. Ook afgelopen jaar hebben we met de middelen die ons ter beschikking staan mooie dingen kunnen realiseren. Zo zijn er 317 woningen gerealiseerd en hebben we 79 startersleningen verstrekt. Is er op verschillende plekken in onze gemeente verder vergroend, zoals het Biezenplein. Ook hebben we Harderwijk weer beter bereikbaar gemaakt door de herintroductie van de spitstrein en is er zicht op de komst van een intercitystop. Verder hebben we de sociale basis verstevigd door de verdere uitrol van de beweging ‘Positieve Gezondheid’. En investeren we via het Integraal Huisvestingsplan in kwalitatief hoogwaardige en duurzame schoolgebouwen, waar onderwijs en kinderopvang hand in hand gaan voor een optimale ontwikkeling van onze kinderen. Dat zijn de resultaten waar we het uiteindelijk voor doen.

Een goede overdracht
Dit college laat een huishoudboekje achter dat goed op orde is. De afgelopen jaren hebben we dan ook samengewerkt aan een stabiele koers, die voor een groot deel te danken is aan de enorme inzet van onze medewerkers. Met de gezonde basis die er nu ligt, dragen we het stokje met vertrouwen over aan het volgende gemeentebestuur, dat hiermee kan blijven bouwen aan ons prachtige Harderwijk en Hierden.

Namens het college van burgemeester en wethouders,

Wilco Mazier 
Wethouder Financiën

a. Onderhanden werken 
De uitvoering van een aantal werkzaamheden loopt door in 2026, waardoor het budget in 2025 niet of niet volledig besteed is. Voor deze budgetten is een aanvraag tot overheveling gedaan. In de toelichting op de baten en lasten onder 'financiële jaarrekening' is de onderbouwing voor de aanvragen opgenomen. De onderuitputting van deze budgetten leidt tot een voordelig effect in de jaarrekening 2025. Indien de raad tot overheveling besluit conform advies, wordt in 2026 de algemene reserve ingezet als dekking voor deze posten. 

b.. Mutatie reserve Monumenten
In 2025 is er een overschot van afgerond € 26.000,- op het budget Monumentensubsidie, wat een koppeling heeft met de bestemmingsreserve Monumenten. Voorgesteld wordt dit bedrag toe te voegen aan de reserve Monumenten.

c. Vorming bestemmingsreserve IBOR
Er is onderschrijding op diverse onderhoudsbudgetten doordat diverse onderhoudsprojecten en -klussen zijn uitgesteld door een gebrek aan capaciteit, bouwvertragingen, onduidelijkheid over de stikstofwet en weersinvloeden. Omdat dit structurele budgetten zijn, voldoet het niet aan de richtlijnen om de overschotten via onderhanden werken mee te nemen naar 2026. Echter is bij besluitvorming over het IBOR aangegeven te willen werken naar een egalisatievoorziening voor deze uitgaven, omdat de praktijk laat zien dat de benodigde budgetten nog wel eens kunnen fluctueren. Voorgesteld wordt, om vooruitlopend op het vormen van de voorziening, het niet besteedde maar wel benodigde bedrag (om bovengenoemde redenen) van € 575.000,- te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve IBOR. Het geld wordt daarmee beschikbaar gehouden, maar nog niet beschikbaar gesteld. De planvorming omtrent de voorziening moet in 2026 vorm krijgen.

d. Mutatie reserve Woonfonds
De gemeente ontvangt vanuit het Rijk een bijdrage 'Realisatiestimulans' voor het bouwen van betaalbare woningen. Dit leidt tot een voordeel van € 2,1 miljoen. Voorgesteld wordt deze incidentele middelen toe te voegen aan de bestemmingsreserve Woonfonds. Er komt nog nadere advisering hoe deze middelen ingezet gaan worden voor het realiseren van betaalbare woningen.

e. Mutatie reserve Woonpark Hierden
Het college heeft op 24 februari 2026 besloten in te stemmen met de minnelijke afwikkeling van de aansprakelijkheid vanwege vertraging bij de realisatie van Woonpark Hierden. Hoewel de gemeente de aansprakelijkheidsstelling niet erkent, is er gekozen voor een minnelijke schikking via een vaststellingsovereenkomst tegen finale kwijting. Hiermee zijn verdere juridische kosten voorkomen en wordt de noodzakelijke langdurige samenwerking met de ontwikkelaar gewaarborgd. Door een aanbestedingsvoordeel voor het bouw- en woonrijp maken van het woonpark is een deel van het beschikbaar gestelde krediet onbenut gebleven en daarmee ruimte binnen de bestemmingsreserve Woonpark Hierden. Voorgesteld wordt de kosten te onttrekken aan deze bestemmingsreserve.

Voorgesteld wordt om een bedrag van afgerond € 12,9 miljoen door te schuiven naar 2026 voor de uitvoering van nog niet afgeronde of uitgestelde activiteiten. Hiervan is € 11,5 miljoen reeds gedekt uit reserves, voorzieningen en subsidies, waardLoor er netto € 1,4 miljoen aan onderhanden werken ten laste van het resultaat komt. In dit bedrag zijn ook overhevelingen opgenomen van taakmutaties die uit de decembercirculaire 2025 van het Rijk beschikbaar zijn gekomen, maar logischerwijs niet meer besteed konden worden. In hoofdstuk 4.6 is een totaaloverzicht, inclusief toelichting op de onderhanden werken opgenomen.

Het netto jaarrekeningresultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve, maar het weerstandsvermogen bepaalt het vrij besteedbare deel van deze reserve. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt ingegaan op de totstandkoming en beleidskeuzes. In de volgende tabel is de stand van zaken van het weerstandscapaciteit weergegeven:

De procentuele verdeling van de programma’s van de gerealiseerde lasten en baten 2025 is als volgt:

De jaarrekening  is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Algemeen
Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente.

Programmaplan
We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan:

• Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de 'going concern' als de projectmatige activiteiten.
• We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze jaarrekening zijn, naast de verplichte indicatoren ook een aantal facultatieve indicatoren opgenomen. Dit laatste in nauw overleg met de auditcommissie.
• We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uitgeeft door budgetten aan prestaties te koppelen.

De opbouw per programma is als volgt:

• Algemeen deel
  • Inhoud programma
  • Ontwikkelingen
  • Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.
  • Beleidskaders.
• Taakvelden
  • Bij de programma’s geven we antwoord op de derde W-vraag, dit doen we per taakveld:
    • Wat wilden we bereiken?
    • Wat gingen we er voor doen? / Wat hebben we er voor gedaan?
    • Wat heeft het gekost? (zie totaaloverzicht per programma)
• Indicatoren per taakveld
  • Per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen.
  • Bij de jaarrekening 2025 is er voor het eerst een toelichting op de indicator opgenomen. 
• Totaaloverzicht
  • Financieel overzicht per programma
  • Analyse huidige jaarrekening  ten opzichte van de begroting 2025

Paragrafen
In het programmaplan staat niet alles over de programma’s. Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen is apart in paragrafen samengebracht.

Financiële jaarrekening
In de financiële jaarrekening is voornamelijk het cijfermatige onderdeel van de jaarrekening opgenomen, zoals het totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming en een overzicht van de reserves en voorzieningen.

Bijlagen
In het hoofdstuk bijlagen, zijn de volgende documenten te vinden:

• Overzicht kredieten 
• Overzicht terugkoppeling rekenkameronderzoeken
• Afkortingenlijst

Vergelijkende cijfers
Als vergelijkende cijfers zijn de jaarrekening 2024 en de begroting 2025 (na wijzigingen) opgenomen. Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan.