Programma 1 Veiligheid

Binnen de gemeentelijke organisatie preparen wij ons op een effectieve bestrijding van rampen en crisis door:

1. Het opleiden en trainen van gemeentelijke medewerkers en bestuurders voor een rol in de bevolkingszorg en/of crisisbeheersing.
2. Het in standhouden van diverse faciliteiten zoals het crisiscentrum, noodcommunicatie en middelen voor inzet in het veld.
3. Het leveren van input op het regionaal risicoprofiel, beleidsplan en crisisplan en het actueel houden van diverse lokale plannen en protocollen.
4. Dit alles in intensieve samenwerking met gemeenten, VNOG en diverse andere partners onder regie van de Adviseur Crisisbeheersing.

In samenwerking met regiogemeenten en de veiligheidsregio is ingezet op trainingen en oefeningen voor medewerkers met een rol in de bevolkingszorg en/ of crisisbeheersing. De nodige faciliteiten zijn het afgelopen jaar gecontroleerd en waar nodig geüpdatet. 

Samenwerking tussen de gemeente en de VNOG is essentieel voor het waarborgen van de veiligheid in de regio, zowel in de voorbereidende fase als tijdens incidenten en crises. Deze samenwerking kenmerkt zich door afstemming, advisering, gezamenlijke uitvoering van taken en het delen van kennis en expertise.

Vanaf 2025 werken we aan het Regionaal Beleidsplan 2025–2028 van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland. In het afgelopen jaar zijn de eerste stappen gezet op de hierin vastgestelde speerpunten: crisisbeheersing, grensoverstijgende samenwerking, informatievoorziening, arbeidsmarkt, natuurbrandbeheersing en risicobewustzijn en veilig gedrag. Lokaal staan we in nauw contact met de brandweerposten Harderwijk en Hierden om de lokale brandweerzorg te optimaliseren. 

Wat is ondermijning?

Ondermijning is het proces waarbij georganiseerde criminaliteit gebruik maakt van legale structuren, voorzieningen of personen om illegale praktijken mogelijk te maken. Gemeenten staan in de frontlinie van de aanpak van ondermijning, omdat veel ondermijnende activiteiten zich afspelen op lokaal niveau. Criminelen maken misbruik van gemeentelijke procedures, zoals vergunningverlening, om geld wit te wassen en hun illegale activiteiten te verhullen. Hierdoor worden gemeenten kwetsbaar voor beïnvloeding vanuit de onderwereld, hierbij kan gedacht worden aan:

• Bestuurlijke beïnvloeding: Criminelen proberen invloed uit te oefenen op gemeentelijk beleid, vergunningverlening of handhaving, bijvoorbeeld door ambtenaren om te kopen of te intimideren.
• Integriteit: Gemeenteambtenaren of bestuurders kunnen onder druk worden gezet om weg te kijken bij illegale activiteiten, (deels) te faciliteren of actief deel te nemen.
• Misbruik van voorzieningen: Criminelen kunnen subsidies, vergunningen of sociale regelingen misbruiken, bijvoorbeeld door spookbedrijven of schijnconstructies op te richten.
• Sociale beïnvloeding: Bewoners durven geen meldingen (meer) te doen, omdat zij bang zijn voor de eventuele gevolgen.

Plan van aanpak Ondermijning

Vanuit het Plan van aanpak Ondermijning hebben we een aantal speerpunten vastgesteld. Specifiek gaat het om:  

• De basis op orde: Weerbaar door lokale regelgeving en beleid, bewustzijn binnen de organisatie, toegerust zijn in de aanpak en voorkomen dat we onbewust ondermijnende criminaliteit faciliteren. 
• Veilig buitengebied: Het buitengebied is kwetsbaar voor ondermijnende criminaliteit. We sluiten aan bij het Project Veilig Buitengebied om de weerbaarheid te vergroten. 
• Casuïstiek: Casuïstiek die zich aandient moet worden geanalyseerd, verrijkt en op het juiste moment worden aangepakt en van opvolging voorzien. Als gemeente voeren we regie en werken we samen met onze partners. 

Rekenkamerrapport Ondermijning

In 2023/ 2024 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar de gemeentelijke aanpak van ondermijning. Ook in 2025 gaan we aan de slag met de uitkomsten en aanbevelingen van dit onderzoek.  

Het Gelders Akkoord

Het basisniveau waaraan een weerbare overheid  moet voldoen, noemen we Het Gelders Akkoord. De inhoud van het Gelders Akkoord is samengesteld op basis van gesprekken, input tijdens ambtelijke werksessies en het breed bestuurlijk overleg (BBO) en feedback die van veel kanten is verzameld. Het Gelders Akkoord is daar een representatie van. Het verwerken van verschillende meningen, belevingen en achtergronden maakt het een akkoord voor de hele provincie Gelderland en dus echt Gelders. In 2025 wordt dit akkoord gesloten en vormt het een afspraak over het te behalen weerbaarheidsniveau van de gemeenten. 

Er is in 2025 hard gewerkt om ondermijning geen kans te bieden in Harderwijk. Ook al voelt dit soms ons een ongelijke en wellicht onmogelijke strijd, moeten we blijven doen wat we kunnen om Harderwijk zo onaantrekkelijk mogelijk te maken voor inmenging van criminele activiteiten. Naar aanleiding van de inzichten uit 2025 wordt ook de APV aangepast om ondermijnende criminaliteit nog beter aan te kunnen pakken.

In het rekenkamerrapport van 2023/2024 waren een aantal aanbevelingen gedaan. Er is in 2025 opvolging gegeven aan deze aanbevelingen. De dubbelfunctie van lokaal en bovenlokaal is opgesplitst in twee losse functies. Er is (en wordt) onderzoek gedaan naar drugshandel. Er is onderzoek gedaan naar zorgfraude en op basis van de uitkomst is er een training ontwikkeld om de collega’s nog beter te kunnen maken in het signaleren van deze vorm van criminaliteit. De tussenevaluatie van het Integraal veiligheidsplan is in maart 2025 naar de raad gestuurd , waarbij er uitvoerig is ingegaan op de landelijke ontwikkelingen van ondermijning, de lokale ontwikkeling en welke vorm van repressie en preventie wordt ingezet.

Daarnaast is er vorig jaar een Provinciale norm vastgesteld, genaamd Het Gelders Akkoord. Met het Gelders Akkoord tegen ondermijnende criminaliteit maken Gelderse gemeenten en provincie Gelderland zich sterk voor een gezamenlijk gedragen basisniveau in de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit. De gemeente Harderwijk heeft de vragenlijst ingevuld en aangeleverd bij het RIEC. De informatie wordt geanalyseerd en gebruikt om de (haalbare) norm vast te stellen.

Mensenhandel draait om uitbuiting. Daders gebruiken slachtoffers voor persoonlijk gewin. Dit is een ernstige schending van mensenrechten en van de menselijke waardigheid. Mensenhandel wordt vaak gepleegd in criminele samenwerkingsverbanden, die misbruik maken van de legale wereld. Gemeenten hebben bij de aanpak van mensenhandel een rol op het gebied van preventie, signalering, handhaving en hulpverlening en dragen bij aan het opwerpen van barrières tegen mensenhandel. In 2025 worden de acties uit het Plan van aanpak Mensenhandel verder uitgevoerd. Doel hierbij is het om zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie te halen, zorgen dat minder mensen slachtoffer worden en onze gemeente onaantrekkelijk maken voor daders door deze aan te pakken. De gemeentelijke aandachtsfunctionaris Mensenhandel voert regie op de uitvoering van het plan van aanpak.

In 2025 is er uitvoering gegeven aan het Plan van aanpak Mensenhandel. Er zijn 10 nieuwe slachtoffers gesignaleerd. Deze slachtoffers zijn in contact gebracht met de zorgcoördinator mensenhandel, die op haar beurt gesprekken heeft gevoerd om de (mogelijk) slachtoffers zo goed mogelijk te kunnen helpen. Ook is er aandacht besteed om het onderwerp zo breed mogelijk binnen de gemeentegrenzen te delen. Hierbij kan gedacht worden aan hulporganisatie, kerkelijk gemeenschap, etc. In 2025 hebben er twee controles plaatsgevonden, waarbij er sprake was van signalen mensenhandel. 

In 2024 is het gebiedsonderzoek rond de coffeeshop bestuurlijk behandeld. Conclusie was dat een locatie in de binnenstad de beste plek is. Het zoekgebied Binnenstad en daarbinnen het voorkeursgebied uit het Coffeeshopbeleid, blijft nog altijd het meest geschikt voor de vestiging van een coffeeshop. Andere geschiktere gebieden zijn niet naar voren gekomen. Het Openbaar Ministerie, de politie en het team Stadstoezicht scharen zich achter deze conclusie. Verder moet er in 2025 worden gekeken naar de bestaande gedoogverklaring voor de coffeeshop en gaan we indien nodig het Coffeeshopbeleid uit 2017 actualiseren.

In 2025 is de gedoogverklaring voor de coffeeshop verlengd na een positieve evaluatie op gebied van de diverse voorwaarden en de handhaving van de openbare orde. De nieuwe inzichten uit de landelijke ontwikkelingen rond coffeeshops en de wet experiment gesloten coffeeshopketen worden in 2026 gebruikt voor het aanpassen van het lokale coffeeshopbeleid van Harderwijk.

We bieden in 2025 consultatie en advies op ernstig meervoudige problematiek. Waar nodig bieden we ook procesregie op ad-hoc casuïstiek en incidenten van diverse aard. Voorbeelden hiervan zijn inwoners met een hoog risico op ernstig nadeel, maatschappelijke teloorgang. Denk aan personen die verslaafd zijn, crimineel, overlastgevend of psychische problemen hebben.

Een grote diversiteit aan casuïstiek is in 2025 gepasseerd. Kwetsbare en risicovolle inwoners die zonder (eenduidige) hulpvraag zorgen voor risico's voor henzelf of hun directe omgeving. Door de inzet van procesregisseurs zorg en veiligheid, zijn in 2025 partners op dit snijvlak adequaat aan elkaar verbonden zodat het risico, waar mogelijk, snel kon worden teruggedrongen. Dit onderwerp vraagt blijvend onze aandacht zodat onze meest kwetsbare inwoners de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.

In 2025 wordt de basis gelegd en het PGA-privacyreglement door alle partijen ondertekend. Daarnaast krijgt de implementatie van de Aanpak Voorkomen Escalatie (AVE) nader vorm, hieronder wordt gewerkt aan inrichten en  het versterken van casusregie in het sociaal domein.

Het privacy reglement is door alle partijen ondertekenden gepubliceerd, de Persoonsgerichte Aanpak (PGA) met onderliggend dit reglement versterkt de samenwerking van ketenpartners onderling. Het maakt de te zetten stappen transparant zodat iedereen weet.

De AVE methode heeft verder in 2025 nader vorm gekregen doordat de betrokken partijen zijn getraind in het werken middels AVE. Het heeft ook nog lessen voor toekomst bloot gelegd zoals hoe we ons sociaal domein nog beter/meer integraal kunnen inrichten. 

In 2025 gaan we verder met de groepsaanpak op de problematische jeugdgroepen en de Persoonsgerichte aanpak op 18-minners. En in 2025 gaan we verder met de uitvoering van de afspraken van het convenant School en veiligheid. De burgemeester van gemeente Harderwijk heeft hierin een trekkende rol voor de regio. Scholen, gemeenten, politie en het OM gaan intensiever samenwerken om de veiligheid op en rond de school te vergroten. Zorgwekkend gedrag willen we op tijd signaleren en overlast en criminaliteit waar mogelijk voorkomen. De zorg voor jeugd houdt niet op bij school. Overlast van jeugd kan stevige impact hebben op de woonomgeving. Jongeren zijn kwetsbaar om in aanraking te komen met criminele netwerken. Kwetsbaarheid kan ook ontstaan door thuissituaties, omstandigheden op school en risico’s rond alcohol en drugs. Het thema jeugd en veiligheid is complex. We willen meer aan de voorkant komen.

Het Integraal Veiligheidsplan (IVP) is het beleidsplan op hoofdlijnen waarin we als gemeenten en (veiligheids-) partners prioriteiten op het gebied van veiligheid vaststellen en afspraken vastleggen. Het huidige IVP is in 2020 vastgesteld. In 2023 is besloten om het vierjarige plan te verlengen tot en met 2026. Hierdoor hebben we meer tijd om invulling te geven aan de geprioriteerde thema’s.

In 2025 is er ingezet op alle prioriteiten uit het IVP. Dit doen we in nauwe samenwerking met de gemeenten Putten en Ermelo (politiegebied Veluwe- West), politie, het Openbaar Ministerie en andere partners. Zie hiervoor ook de andere paragrafen binnen het programma Veiligheid. Naast de inzet op de prioriteiten van het IVP vinden activiteiten plaats op een tal van andere thema’s. Denk hierbij aan veiligheid rond het uitgaan, veiligheid in winkelgebieden en op bedrijventerreinen, mensenhandel, veiligheid op evenementen, radicalisering en polarisatie en vermogenscriminaliteit. Dit naast de inzet op situaties en incidenten die zich adhoc aandienen in het kader van crisisbeheersing en openbare orde. 

Onze gemeente kent een aantal locaties waar publieke en private partijen samenwerken aan de veiligheid. Het gaat hierbij om winkelcentra, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen. Met een nauwe samenwerking met ondernemers en de politie streven we naar een veilige omgeving om te ondernemen en bezoeken. Deze samenwerking vindt onder andere plaats binnen KVO's (Keurmerk Veilig Ondernemen) en het KVU (Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan).

In winkelcentra, uitgaansgebieden en bedrijventerreinen is in 2025 actief samengewerkt met ondernemers en de politie. De samenwerking heeft plaatsgevonden binnen de bestaande KVO-trajecten en het KVU (Keurmerk Veilig Uitgaan voor de samenwerking met horeca-ondernemers, politie en bewoners). Hiermee is ingezet op het behouden en versterken van een veilige omgeving om te ondernemen en te bezoeken.