Lokale Heffingen

De gemeentelijke inkomsten bestaan grotendeels uit de algemene uitkering Gemeentefonds, specifieke uitkeringen en gemeentelijke belastingen en heffingen. Jaarlijks beslist de gemeenteraad over de hoogte van de tarieven met de eventuele aanpassingen. De gemeenteraad kan in veel gevallen de hoogte van de tarieven zelf bepalen, maar in sommige gevallen geldt een wettelijke limitering. Daarnaast heeft de gemeente zelf ook een aantal uitgangspunten geformuleerd.

Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel. In de Gemeentewet, Wet Milieubeheer en Wet Bedrijfsinvesteringszone is vastgelegd welke belastingen geheven mogen worden. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen die onderdeel uitmaken van de algemene dekkingsmiddelen en heffingen waarbij een vergoeding wordt betaald voor een door de gemeente uitgevoerde taak of verleende dienst.
Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen dient door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening te geschieden. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad voor het jaar 2025 heeft plaatsgevonden op 12 december 2024 en zijn nadien gepubliceerd in het Gemeenteblad en Overheid.nl. De tarieven zijn gebaseerd op de uitgangspunten van de begroting.
Tot de uit te voeren taken worden gerekend; de onroerende zaakbelasting, forensenbelasting, toeristenbelasting, hondenbelasting, parkeerbelasting, reclamebelasting en precariobelasting. Daarnaast zijn er een aantal belastingen die een bepaald doel kennen en daarom tot de bestemmingsheffingen worden gerekend. Dit zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Ten slotte zijn er heffingen die zien op individuele dienstverlening van de gemeente aan de inwoners van de gemeente. Dit zijn onder andere  marktgelden, grafrechten, havengelden en leges als vergoeding voor diverse diensten en taken (burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, omgevingsvergunning, etc.). De betreffende tarieven moeten in beginsel de gemaakte kosten dekken. Hier geldt het principe: de gebruiker betaalt.

De gemeente Harderwijk verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. De norm voor het verlenen van kwijtschelding is gesteld op 100% van het bijstandsniveau. Dit betekent dat 100% van het inkomen op bijstandsniveau wordt vrijgelaten bij de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding. De normbedragen voor kwijtschelding gemeentelijke belastingen worden door het Rijk per halfjaar aangepast en vastgesteld.

In onderstaande tabel is opgenomen het aantal verzoeken om kwijtschelding die de gemeente heeft ontvangen.

Voor het begrotingsjaar 2025 is, gebaseerd op de cijfers van het Centraal Planbureau bij de Meicirculaire Gemeentefonds 2024, een trendmatige aanpassing voorgesteld van 2,3%. Dit is gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product. In een aantal situaties (bijvoorbeeld reisdocumenten) worden de legestarieven (mede) vastgesteld door de rijksoverheid en gepubliceerd in de Staatscourant. Indien bij de lokale belastingmiddelen is aangegeven dat er sprake is van indexatie of trendmatige verhoging wordt hier het percentage van 2,3% bedoeld, tenzij specifiek anders aangegeven. In het jaar 2025 zijn in het kader van de ombuigingsmaatregelen boventrendmatige tariefsaanpassingen opgenomen. Dit betekent dat het tarief niet alleen trendmatig wordt verhoogd, maar daar bovenop ook de aanvullende maatregelen in het kader van de ombuigingen.

Naast belastingen, heft de gemeente bestemmingsheffingen, rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. De gemeentelijke kosten stijgen gemiddeld met 2,3% prijs bruto binnenlands product.

Maatregelen woningen

• In de meerjarenbegroting 2025-2028 is de opbrengst voor de OZB 2025, die gekoppeld is aan de waardeontwikkeling van de WOZ-waarden eigenaren en gebruikers, verhoogd met de trendmatige, inflatiecorrectie (2,3%).
• In aanvulling hierop is in het kader van de ombuigingsmaatregelen de opbrengst OZB 2025 boven trendmatig met 10% verhoogd

Maatregelen niet-woningen 2025

• In de meerjarenbegroting 2025-2028 is de opbrengst voor de OZB 2025, die gekoppeld is aan de waardeontwikkeling van de WOZ-waarden eigenaren en gebruikers, verhoogd met de trendmatige inflatiecorrectie (2,3%).
• In aanvulling hierop is in het kader van de ombuigingsmaatregelen de opbrengst OZB 2025 boven trendmatig met 10% verhoogd.

De kostendekkendheid voor de afvalstoffenheffing is op begrotingsbasis 100%. In de 2e Turap 2025 was de verwachting op afval en grondstoffen een voordeel van € 300.000,-. In 2025 is er uiteindelijk sprake van een positief resultaat van € 419.152,95 dat is toegevoegd aan de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing (en dit is nu ook het totale saldo in deze voorziening). Het resultaat van afgerond € 419.000,- bestaat uit twee onderdelen: de baten in 2025 zijn € 411.000,- hoger dan begroot en de lasten € 8.000,- lager dan begroot. De hogere opbrengst komt vooral door de hogere de hogere Diftaropbrengst als gevolg van het beëindigen van de PMD-pilot, waardoor huishoudens vaker restafval hebben aangeboden. Wat betreft de lasten is het gelukt bij te sturen ten opzichte van het verwachte nadeel bij de 2e Turap en is zelfs sprake van een klein voordeel. 

De kostendekkendheid voor de riool- en waterzorgheffing is op begrotingsbasis 100%. In 2025 er een positief resultaat en als gevolg hiervan is er een dotatie gedaan van € 232.210,- aan de egalisatievoorziening Rioleringen. Hiermee is er voor het eerst sinds 2020 weer sprake van een toevoeging aan deze voorziening. Het resultaat in 2025 wordt met name verklaard door minder uitgaven dan gepland vanuit de uitvoeringsagenda BuRWKA. In de 2e Turap 2025 is de raad hierover geïnformeerd en daarnaast heeft het college de raad uitgebreider geïnformeerd met een RIB op 26 februari 2026 over bijstelling van de uitvoeringagenda BuRWKA. 

In de begroting 2025 is opgenomen dat de toeristenbelasting trendmatig is verhoogd met 2,3% en daarnaast boventrendmatig is verhoogd met 25%. 

Vastgesteld beleid

In de begroting is uitgegaan van een trendmatige verhoging van 2,3% voor het jaar 2025. De inkomsten bedragen afgerond € 77.000. Dit betreft een stijging van 11,5%. De forensenbelasting is gebaseerd op de WOZ-waarde. De WOZ-waardeontwikkeling heeft bijgedragen aan deze stijging.

In de begroting 2025 is een boventrendmatige verhoging van het tarief van 10% in de belastingverordening opgenoemen. De inkomsten van de reclamebelasting is ca. € 14.000 lager uitgevallen dan in de begroting is opgenomen. De oorzaak ligt in het aantal mutaties in 2025 van ondernemingen met vanaf de openbare weg zichtbare (reclame) uitingen.

In de begroting is uitgegaan van een verhoging van de tarieven 2024 met de inflatiecorrectie Dit zou leiden tot een kostendekkendheid van 61%. In 2025 is op rekeningbasis het dekkingspercentage uitgekomen op afgerond 76%. Het verschil zit met name in een afwijking ten aanzien van de energielasten.

Vastgesteld beleid

• De leges zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor, door of vanwege de gemeente verstrekte diensten of gebruik van gemeentelijke voorzieningen, waaronder de Nederlandse identiteitskaart.
• In 2024 is de Omgevingswet in werking getreden waardoor het jaar 2024 en 2025 als een ‘overgangsjaar’ geldt.
• Op niveau van hoofdstuk 1 en 2 van de tarieventabel behorende bij de verordening mogen de leges de 100% kostendekkendheid niet overstijgen.
• De gemeente zal toegroeien naar een 100% kostendekkendheid op hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 niveau (publiekszaken, kabels & leidingen, bouwvergunningen en omgevingsvergunningen).
• Hoofdstuk 3 van de legesverordening (APV vergunningen) wordt separaat beoordeeld.
• Voor leges is geen kwijtschelding mogelijk.
• In het kader van de ombuigingsmaatregelen zijn de tarieven van een aantal leges activiteiten meer dan trendmatig aangepast waaronder: tarief eenvoudig huwelijk/partnerschap/omzetten partnerschap, afgifte rijbewijzen (verschillende perioden)

In de begroting is vastgelegd trendmatig is verhoogd. Dit heeft tot een inschatting van de opbrengst 2025 van € 207.000 (afgerond) geleid. De opbrengst bedraagt € 177.000. Dit is een negatief resultaat van € 30.000

In de begroting 2025 is voor de precariobelasting uitgegaan van een boventrendmatige verhoging van de tarieven van 10%.  De inkomsten van de precariobelasting zijn met ca 48% gestegen. Een belangrijke reden voor deze meeropbrengst is de systematische controle op het hebben van voorwerpen op de weg. 

Vastgesteld beleid

• Voor een naheffingsaanslag parkeerbelastingen geldt een maximumbedrag dat in rekening kan worden gebracht. Dit bedrag wordt jaarlijks door het Rijk vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant. Per 1 januari 2025 is het maximumbedrag dat voor een naheffingsaanslag parkeerbelastingen in rekening kan worden gebracht, bepaald op € 78,80.
• In de kadernota is vastgesteld dat de inkomsten met € 500.000 dienen te worden verhoogd door het aantal vrije uren dat geparkeerd kan worden terug te brengen tot 1 uur.

Vastgesteld beleid

• Voor de havengelden geldt in beginsel dat de begrote baten de begrote lasten niet mogen overstijgen.
• Op grond van het vastgestelde beleid bedraagt de kostendekkendheid voor het jaar 2025 van 100% van de toerekenbare kosten, waarbij uitgegaan wordt van opbrengst van € 596.525,-.
• In het jaar 2025 heeft een intensief onderzoek plaats gevonden naar de kosten van de haven.
• Dit heeft tot aangepaste tarieven geleid.
• De werkelijke kostendekkingsgraad in 2025 is 84%.

Ongebonden heffingen; diverse belastingen
De ongebonden heffingen (Onroerende-zaak belastingen, Roerende-ruimtebelastingen, Hondenbelasting, Toeristenbelasting, Forensenbelasting, Precariobelasting en Reclamebelasting) worden alle tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend, omdat er geen relatie is met een inhoudelijk begrotingsprogramma; de besteding is niet gebonden aan een bepaalde taak. De opbrengsten van deze heffingen zijn vrij besteedbaar.

Gebonden heffingen
De gebonden heffingen (ook wel recht of voorheen retributie genoemd), zoals de afvalstoffen- en rioolheffing, reinigingsrechten, begraafplaatsrechten en diverse leges worden verantwoord op het betreffende programma en worden niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Het betreffen gedwongen betalingen aan de (lokale) overheid ter zake van een concrete, door de (lokale) overheid als zodanig, individueel bewezen dienst.