Programma 6 Sociaal domein

Verbeteragenda Inclusie: hoe voorkomen we dat inwoners tussen wal en schip vallen, hoe verhouden inwoners zich tot elkaar, hoe organiseren we de participatie inclusief en hoe geven we vorm aan onze voorbeeldfunctie.

De uitvoering van de Verbeteragenda Inclusie loopt volgens planning. Een mooie en belangrijke stap die in 2025 is gezet, is dat het leertraject nu ook door uitvoeringspartners word opgepakt. Een aantal uitvoeringspartners, die zichzelf de maatschappelijke coalitie noemen, hebben in 2025 een plan ontwikkeld met de insteek van bewustwording en leren van elkaar. Cultuurkust, GA! Harderwijk, Zorgdat, Bibliotheek, Popschool en MFC Harderwijk gaan samenwerken. Het doel van deze partijen is de koers van de nota sociaal domein verder tot uitvoer te brengen op het gebied van inclusie en diversiteit (inclusief aanverwante thema's als regenboog, anti-discriminatie, eenzaamheid, burgerschap). Hier hebben ze een subsidie voor aangevraagd om hier het komende jaar verder invulling en uitvoering aan te geven.  Voor meer concrete voorbeelden, verwijzen wij naar het jaaroverzicht Inclusie 2025.  

Er wordt uitvoering gegeven aan het plan van aanpak ‘Inclusieve Organisatie’, als vervolg op het project onderzoek ‘Inclusieve Organisatie’ 2023. Hierbij wordt aangesloten bij dat wat er al is en geïnnoveerd waar nodig. Onder andere hiermee geeft de gemeente vorm aan haar voorbeeldfunctie.

De voortgang van het project 'Inclusieve Organisatie' is eind 2025 geëvalueerd. Uit de evaluatie komt naar voren dat er mooie stappen zijn gezet binnen de twee organisaties, de gemeente Harderwijk en Meerinzicht Sociaal Domein. Wel zijn de interventies nu vaak nog losse acties die persoonsgebonden worden ingezet. Een aandachtspunt is om verandering te borgen binnen structuren. In 2026 zal het directieteam van Harderwijk, op basis van de evaluatie, de voortgang bepalen. 

We onderzoeken vanuit het sociaal domein hoe we ervaringskennis en deskundigheid in kunnen zetten voor het verbeteren en ontwikkelen van ons beleid (onderdeel Verbeteragenda Inclusie).

Op het gebied van ervaringsdeskundigheid is in 2025 ondermeer ingezet op een leertraject voor medewerkers, met behulp van Movisie. Ook is de inzet van de sleutelpersonen met een migratieachtergrond geëvalueerd. Verder zijn ervaringen van inwoners opgehaald die gebruik maken van gemeentepolis. 

De acties van de uitvoeringsagenda Sociaal Domein ‘Harderwijk zijn wij Samen’ voor de opgave ‘Op weg naar Samenredzaamheid’ en ‘Zelfstandig Thuis’ oppakken met o.a.:

• De pilot in de Aanleg voor collectieve dagbesteding, 
• Doorontwikkelen van Trefpunt Positieve gezondheid.
• Eenzaamheid verminderen
• Anders samenwerken en netwerk aanpakken stimuleren
• Stimuleren van Samenredzame gemeenschappen via het opbouwwerk van ZorgDat.

In 2025 is er gestart met opgavegericht werken. De meeste acties uit de uitvoeringsagenda zijn opgepakt, velen hebben een lange doorlooptijd. Het bouwen aan samenredzame gemeenschappen vraagt een lange adem, tijd en aandacht.

Veel onderwerpen zijn eerder aangestipt en worden voor de leesbaarheid niet herhaald. Op diverse vlakken is er ingezet om eenzaamheid te verminderen. Een aantal voorbeelden lichten we uit, namelijk het project Luisterend Oor wat is ontwikkeld tot een zelfstandig inwonersinitiatief. De wijkontmoetingscentra en MFC's worden goed bezocht.  De inwoners die gebruik maakt van het Automaatje is groeiend. Het digitale platform Harderwijkvoorelkaar.nl heeft een extra pagina 'Kom erbij' wat bijdraagt aan het verbinden van eenzame inwoners. Er is een presentatie verzorgd over het verminderen van eenzaamheid op het symposium 'Samen voor de Stad'.

Wijkmanagers en opbouwwerkers verbinden inwoners en stimuleren inwoners tot ontmoeting en het opzetten van gezamenlijke activiteiten. De middelen die daarvoor worden ingezet zijn het opbouwwerk van Zorgdat en het wijkbudget dat via de wijkmanagers beschikbaar is voor buurtactiviteiten.

Landelijk en regionaal wordt de beweging van zorg naar gewoon leven aangejaagd. Er wordt aangesloten bij de regionale visie op Samenredzame gemeenschappen. 

Het voorveld, samenredzaamheid, burgerschap en welzijnsbeleid wordt uitgevoerd vanuit het programma 'Harderwijk zijn wij samen'.

• Welzijnswerk in de wijk en buurten
• Ontmoetingen en participatie voor inwoners mogelijk maken
• Mantelzorgservicepunt en ouderenadvies
• Vrijwilligerswerk en servicepunt
• Respijtzorgvoorzieningen faciliteren
• Onafhankelijke cliëntondersteuning
• Dementievriendelijke stad met een Odensehuis
• Informele zorg en advies voor inwoners faciliteren
• Welbevinden vergroten, o.a. eenzaamheid bespreekbaar maken, aanpak met lokale partners.
• Uitvoering regenboogbeleid
• Uitvoering dierenwelzijnsnota
• Uitvoering beleid burgerschap (o.a. doorontwikkeling welkom nieuwe Nederlanders).

Er is gedaan wat er is afgesproken, het meeste valt onder het reguliere (onderhanden) werk. Wanneer er ontwikkelingen zijn, dan worden deze als acties opgenomen in de uitvoeringsagenda. Een voorbeeld hiervan is de doorontwikkeling van vrijwilligerswerk en servicepunt, namelijk de lancering van het platform Harderwijk voor elkaar en Mantelzorg. Op 18 december 2025 is de raad geïnformeerd over de doorontwikkeling van het Mantelzorg Servicepunt en de herijking van de mantelzorgwaardering dit na aanleiding van de motie ‘Mantelzorg is onze zorg’ (d.d. 10 juli 2025). In 2026 zal hier invulling aan gegeven worden. 

Het ondersteunen bij het verbeteren van basisvaardigheden op taal, rekenen en digitale vaardigheden (18 jaar en ouder), volgens het uitvoeringsprogramma aanpak Basisvaardigheden 2025-2028.

Gemeenten hebben een wettelijke regierol in de aanpak van laaggeletterdheid en het verbeteren van basisvaardigheden (taal, rekenen, digitale vaardigheden) voor volwassenen, gebaseerd op de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB).  In 2025 hebben de kernpartners van het Taalhuis opnieuw het Taalhuis-convenant getekend. De kernpartners zijn: gemeenten Putten, Nunspeet, Ermelo en Harderwijk, de welzijnsorganisaties in die vier gemeenten, de bibliotheek NW-Veluwe en Landstede. Op deze manier is er opnieuw een basis gelegd  voor een stevige regionale samenwerking. Ook heeft de bibliotheek, in het kader van 'wijkgericht werken', aansluiting gezocht bij het Financieel Trefpunt, de gezinsgerichte wijkaanpak en andere partners. 

Aandacht voor specifieke doelgroepen, bestaande activiteiten voor een grotere groep inwoners beschikbaar maken en het versterken van sociale cohesie.

Om gelijke kansen in een inclusieve samenleving bevorderen ligt de aandacht op de volgende benaderingen: 

• Enerzijds aandacht voor specifieke groepen (voor als dat nodig is). Bijvoorbeeld bewustwording en kennis over bepaalde kenmerken om begrip en kennis onderling te vergroten. Zoals een theatervoorstelling over sekse en genderdiversiteit in de sport.
• Anderzijds aandacht voor het breed toegankelijk maken van activiteiten en dienstverlening, zodat ze toegankelijk zijn voor iedereen. Ook mensen die vaak een drempel ervaren om mee te doen. Bijv. een prikkelarm uurtje tijdens een festival.

Vanuit de gemeente hebben we hier beleid op: 

• Verbeteragenda Inclusie 2023-2026
• Regenboogbeleid 2024-2027 

Vanuit de verbeteragenda Inclusie zijn er 4 concrete verbeterpunten waar we de komende jaren aan werken, en die in lijn zijn met bovenstaande twee benaderingen: 

• Tussen wal en schipsituaties: voorkomen dat inwoners, ondanks alle voorzieningen en activiteiten die er zijn, toch onvoldoende hulp krijgen.
• Open houding tussen inwoners: aanmoedigen dat inwoners elkaar actief betrekken bij de samenleving.
• Inclusieve participatie: zorgen dat iedereen de mogelijkheid heeft om mee te denken wanneer de gemeente nieuw beleid ontwikkelt.
• Voorbeeldfunctie van de gemeente: de gemeente laat inclusie zien in haar eigen organisatie en werkwijze.

De culturele organisaties in Harderwijk hebben vanuit bovenstaande benaderingen activiteiten georganiseerd. Hierbij was aandacht voor specifieke doelgroepen (bijv. Fluïde festival) of voor brede toegankelijkheid (bijv. activiteiten voor thuiszitters bij de Popschool of voor statushouders bij het Stadsmuseum). Culturele organisaties nemen deel aan de sociale Coalitie in Harderwijk om samen te werken met organisaties op het gebied van welzijn en sport aan activiteiten die de sociale samenhang verbeteren.

In 2023 is ingezet op het project versterking positionering cliëntondersteuning. Hierbij was de verwachting dat de groei door zal zetten.  Er is gekozen voor één aanbieder, MeeSamen.

In 2025 is het budget voor onafhankelijke clientondersteuning volledig benut. Dit betekent dat er veel uren ingezet zijn ten behoeve van de inwoner. Dit heeft er voor gezorgd dat er voor inwoners in 2025 geen wachtlijsten waren. Met de uitvoeringspartners zijn gesprekken gevoerd over de inzet maar ook over de samenwerking binnen de gemeente Harderwijk. Op dit moment is er een goede samenwerking binnen het informele zorg netwerk. Hierdoor worden inwoners effectief en duurzaam ondersteund. 

Inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, en dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten.

In januari 2025 zijn we gestart met de pilot Welzijn op recept+ waar het hoofddoel was het realiseren van meer passende en duurzame daginvulling voor inwoners die een beroep doen op de Wmo voor dagbesteding. Dit hebben we gedaan door Welzijn op recept uit te breiden met een vernieuwde aanpak voor deze doelgroep en de inzet van een welzijnswerker die samen met de inwoner zoekt naar mogelijkheden binnen de sociale basis. De pilot wordt begin 2026 geëvalueerd.

De pilot 'collectieve dagbesteding' in De Aanleg is in september gestart en bevindt zich in de startfase. De wens is om een passende daginvulling en ontmoeting in de eigen buurt/omgeving te bieden, een buurthuiskamer waar inloop en dagbesteding in elkaar overgaan. Een plek waar buurtbewoners elkaar ontmoeten, waar iedereen mee kan doen en hierdoor eenzaamheid wordt verminderd.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruikmaakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Door verschillende interventies proberen we de groei minder explosief te laten zijn ten opzichte van het Wmo prognosemodel VNG.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruik maakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Deze stijgende lijn heeft zich voortgezet in 2025. Het aantal gebruikers van huishoudelijke hulp (HH) en begeleiding (BG) is toegenomen. Door verschillende interventies lukt het om de groei voor dagbesteding en de maatwerk voorzieningen te laten een afname zien ten opzichte van de rekening 2024.  

Woningmarkt en nieuwe wet- en regelgeving hebben invloed op de uitgaven woonvoorzieningen. Woningaanpassingen komen steeds vaker onder druk staan door gewijzigde wet- en regelgeving, waaronder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en door fysieke beperkingen van bestaande woningen. Knelpunten, zoals het ontbreken van stallingsruimte voor scootmobielen, zijn in kaart gebracht en vormen input voor structurele oplossingsrichtingen in samenwerking met woningcorporaties en woningeigenaren.

In 2025 is toegewerkt naar een openstelling van 5 dagen per week. Het Odensehuis is van maandag tot donderdag geopend voor mensen met dementie of (beginnende) geheugenproblemen en hun naasten. Op vrijdag zijn er onder meer gespreksgroepen en cursussen.

In samenwerking met de partners in het voorveld (Inclusief in de Buurt) is de casuïstiek leidend in het vinden van de meest geschikte ondersteuning.

De partners in de sociale basis weten elkaar goed te vinden. In de wijken Stadsweiden en Tweelingstad vormen zij het ecosysteem Inclusief in de buurt, het derde team is actief in de wijk Stadsdennen.

Zo is door het samenwerken in de wijk in de Tinnegieter de buurtkamer 't Tinnehuusje ontstaan, een ontmoetingsplek voor en door inwoners.

Er wordt samengewerkt aan het renovatieproject 'Meer dan Stenen alleen' in de Goeman Borgesiuslaan. Hier trekken Uwoon en Zorgdat samen op en kunnen zij een beroep doen op de partners van Inclusief in de buurt bij verschillende vraagstukken.

In de wijk Stadsdennen en Tweelingstad is de gezinsgerichte wijkaanpak integraal ingestoken. We zien ook dat de kerken hun deuren open stellen voor de buurt. Op 3 oktober 2025 is het symposium 'Samen voor de stad' georganiseerd door Geloven in Harderwijk, Stichting Present, Zorgdat en de gemeente Harderwijk georganiseerd.

Partners betrokken bij het sociaal domein hebben positieve gezondheid als uitgangspunt.  Dit gebeurt in samenwerking met de andere opgaven en nemen we mee in de opdrachten en gesprekken met partners.

In 2025 is het toekomstplan Positieve Gezondheid ontwikkeld waarin er richting is gegeven aan het verder uitwerken van het gedachtegoed in Harderwijk, de brede visie op gezondheid. Deze sluit direct aan op de doelstelling van de nota Sociaal Domein 'Samen doen wat nodig is' 2024-2029. Het gedachtegoed van Positieve Gezondheid is niet alleen omarmd door MFC Harderwijk en alle huisgenoten in MFC De Roef, maar ook breder door al onze subsidiepartners. Dit is ook meegenomen in de accountgesprekken en de subsidieafspraken.

We zetten in op het door ontwikkelen van het Trefpunt Positieve Gezondheid in de MFC’s.

Het trefpunt Positieve Gezondheid is doorontwikkeld en kent een bredere bekendheid. Door verschillende disciplines vanuit het gedachtegoed Positieve Gezondheid samen te brengen in MFC De Roef als centrum voor Positieve Gezondheid is de basis gelegd voor professionals om makkelijker vanuit de verschillende disciplines en invalshoeken samen te werken. Door versterking van de samenwerking is er werkgroep ontstaan die bijdraagt aan de beweging naar de voorkant ‘van zorg naar gewoon leven’. Ook is het een inclusieve en dynamische plek waar inwoners worden gestimuleerd om mee te doen, verbinding te ervaren en zelf regie te houden over hun welbevinden. 
Dit komt mede doordat Welzijn op Recept steeds meer ingezet wordt door huisartsen en andere verwijzers, maar ook door de pilot van het GEM groepenhuis (ecosysteem mentale gezondheid) en de pilot Welzijn op Recept plus (daginvulling op maat). 

De wethouders zijn naast hun individuele portefeuilles ook wijkwethouder. De rol van de wijkwethouder is luisteren, zichtbaar zijn en signalen opvangen. Wijkmanagers zijn de ogen en oren in de wijken en buurten. Het wijkbudget is er om inwonerinitiatieven, gericht op het versterken van de gemeenschap door ontmoeting en het verbetering van de openbare ruimte. In gezamenlijkheid vanuit de opgave 'Op weg naar Samenredzaamheid' waar het programma Burgerschap onder valt wordt gekeken hoe we de beschikbare budgetten optimaal kunnen inzetten.

Het wijkbudget is goed gebruikt voor het bekostigen van diverse inwonerinitiatieven zoals buurtbarbecues, een picknicktafel, het aanleggen van buurtmoestuinen. Dit allemaal om de sociale cohesie in de buurt te versterken en ontmoeting te faciliteren in de openbare ruimte. 

Bij de samenwerking in de wijk, wordt de keten van organisaties steeds meer één geheel. Waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat.

Samen met onze partners stimuleren we de inwoners tot ontmoeting en het opzetten van gezamenlijke activiteiten. De middelen die daarvoor worden ingezet zijn het opbouwwerk van Zorgdat en het wijkbudget dat via de wijkmanagers beschikbaar is voor buurtactiviteiten.

Inclusief in de buurt als ecosysteem in de buurt breidt zich uit naar meerdere wijken, de partners versterken elkaar en vergroten de inwonerbetrokkenheid. Dit maakt dat het welbevinden van de inwoner centraal staat.

Het voorveld wordt de komende periode verder versterkt. Dit betekent dat inwoners steeds beter worden ondersteund door en verwezen naar passende algemene en collectieve voorzieningen, voordat een beroep hoeft te worden gedaan op maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo. Door de aansluiting met voorliggende voorzieningen te verbeteren, vergroten we de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van inwoners en zorgen we dat ondersteuning toegankelijk en betaalbaar blijft.

We stimuleren inwoners om zoveel mogelijk regie te houden over hun eigen leven. Waar passend richten we collectieve vormen van ondersteuning in en nemen we initiatief voor laagdrempelige ondersteuning in het voorveld. Hiermee versterken we de eigen kracht van inwoners en bevorderen we zelfstandigheid. Bijzondere aandacht gaat uit naar (kwetsbare) ouderen, zodat zij hun regie behouden en worden ondersteund bij het ontwikkelen en behouden van een gezonde leefstijl.

De subsidie voor de maatschappelijke inzet en onderhoud van de ontmoetingsgebouwen van Scouting Harderwijk is per 1 januari 2025 opgegaan in de aangepaste subsidieregeling eenmalige investeringen sport en scouting.

Per 1 januari 2025 is de aangepaste subsidieregeling eenmalige investeringen sport en scouting ingegaan. De drie scoutingverenigingen zijn geïnformeerd over deze regeling en zijn hier zeer tevreden mee. Eén van de scoutingverenigingen maakte in 2025 gebruik van de subsidieregeling. 

De gemeente Harderwijk heeft met een eigen bijdrage het project Speaking Minds MDT voortgezet, in samenwerking met Be Social en het Morgen College voor het schooljaar 2024-2025.

Dit project heeft succesvol plaats gevonden en is afgerond einde schooljaar 2024-2025. Leerlingen van het Morgen College zijn aan de slag gegaan met thema's zoals veilig gebruik van sociale media. Over de verschillende thema's hebben zij presentaties gegeven aan hun ouders en de gemeente in de raadszaal. Dit gaf zowel de ouders als de gemeente inzicht in de leefwereld van de jongeren op deze thema's. Daarnaast zijn ze op bezoek geweest bij verschillende maatschappelijke organisaties in de gemeente Harderwijk. 

Samen met onze partners stimuleren we de inwoners tot ontmoeting en het opzetten van gezamenlijke activiteiten. De middelen die daarvoor worden ingezet zijn het opbouwwerk van ZorgDat en het wijkbudget dat via de wijkmanagers beschikbaar is voor buurtactiviteiten.

In 2025 is er een kadernota aanvraag gedaan voor uitbreiding van opbouwwerk. In 2026 wordt dit via Zorgdat ingezet om de kracht van de gemeenschap te versterken, bewoners aan elkaar te verbinden en te stimuleren tot inwonersinitiatieven. Uiteraard in samenwerking met de wijkmanagers.

Om inwoners met een uitkering perspectief te bieden op werk, en daarmee ook voldoende uitstroom te realiseren, zetten we in op goede dienstverlening en voldoende aanbod aan passende trajecten voor de doelgroep "werk".

Meerinzicht heeft in april 2025 een bestandsanalyse uitgevoerd waarin het totale klantenbestand is onderverdeeld in 3 groepen:

• Werk(het vooruitzicht is dat binnen 2 jaar betaald werk mogelijk is)
• Meedoen (vrijwilligerswerk/sociale activering wordt als hoogst haalbare gezien)
• Ondersteuning (de problematiek is dusdanig complex dat er geen activiteit mogelijk is)
  
  De klantmanagers participatie registreren onder andere deze doelgroep in Suite en samen met de afdeling Beleid en Participatie wordt een aanbod gecreëerd voor Werk en Meedoen. Een mooi voorbeeld is de aangevraagde Europees Subsidie Fonds Sociale Inclusie Subsidie en vanuit daar de inzet van beweegtrajecten per gemeente. Tijdens deze beweegtrajecten via GA!Harderwijk is ingezet om de aangemelde deelnemers te activeren en letterlijk door lage beweegactiviteiten in beweging te krijgen. Ook is er aandacht besteed aan de creativiteit, Nederlandse taallessen en cultuur. Dit alles vanuit een groepsgewijze aanpak om het sociale netwerk te versterken en eenzaamheid te verminderen.
  
  Daarnaast is in 2025 gestart met het bieden van een vast contactpersoon aan inwoners voor inkomensvragen, naast het reeds bestaande contactpersoon voor vragen over werk. Bij het aanvraagproces voor een uitkering wordt sinds 2025 sneller gekeken naar de mogelijkheden van de inwoner voor re-integratietrajecten of bemiddeling naar werk. Waar mogelijk en indien nodig, voeren de inkomensconsulent en de klantmanager samen het intakegesprek. Waar ook mee gestart is in 2025, is dat cliënten die op het aanvraagformulier aangeven 28 uur per week of meer beschikbaar te zijn voor arbeid, direct te laten benaderen door de klantmanager. Het doel is om inwoners te motiveren/stimuleren en te bemiddelen naar passende vacatures. Wanneer het lukt om een inwoner snel richting werk te helpen, kan de aanvraag voor een uitkering worden afgewezen dan wel voor een gesloten periode worden toegekend. 

In 2025 is in de bibliotheek van Harderwijk het Werkcentrum gerealiseerd als doorontwikkeling van het leerwerkloket, wat in 2025 is besloten door de wethouders van Harderwijk, Ermelo, Zeewolde en Putten.  In dit Werkcentrum kunnen inwoners vragen stellen over onder andere omscholing en het volgen van een opleiding. Er wordt goed gebruik gemaakt van de adviesgesprekken op afspraak. 

Vanaf de zomer konden inwoners via de website “werkcentrum-veluwe-stedendriehoek.nl” afspraken maken voor adviesgesprekken met de gids van het werkcentrum van Harderwijk. Zonder dat er nog veel publieke bekendheid aan de dienstverlening is gegeven, liep dit goed door doorverwijzingen vanuit de diverse partners. De adviesgesprekken worden op dit moment gevoerd door medewerkers van Inclusief Groep en Landstede (deels bekostigd door de arbeidsmarktregio). 

• Uitbreiding huidige locatie lastig 

Op dit moment vinden de adviesgesprekken twee keer per week plaats in de spreekruimtes achterin de bibliotheek. De bibliotheek heeft aangegeven dat uitbreiding van het gebruik van de ruimtes lastig is in verband met de andere functionaliteiten van de bibliotheek.  

Parallel aan de wens om het Werkcentrum duurzaam en zichtbaar een plek te geven op de Veluwe, is er ook de wens om: 

• Meer samenwerking te realiseren tussen de werkgeversdienstverlening van de arbeidsmarktregio, van Meerinzicht en van Inclusief Groep. 

• Meer samenwerking te realiseren tussen de klantmanagement Participatiewet van Meerinzicht en de trajectbegeleiding Inclusief Groep.

Vanuit deze gedachte zijn verkennende gesprekken geweest tussen Inclusief Groep en Meerinzicht over de mogelijkheid gezamenlijk een goed bereikbare en herkenbare locatie te vinden op de Veluwe waar ruimte is voor: 

• Een structureel geborgde inloopfunctie voor vragen rondom werk en scholing, waarbij ruimte is voor korte adviesgesprekken. 

• Een samenwerkingslocatie en uitvalsbasis voor de medewerkers die werken aan de werkgeversdienstverlening.

• Een plek waar klantmanagers Meerinzicht en trajectbegeleiders Inclusief Groep (evt. het UWV) kunnen overleggen en inwoners op afspraak kunnen ontvangen. 

Daarnaast zou de locatie plek kunnen bieden aan: 

• Het arbeidsonderzoekscentrum van Inclusief Groep.

• Een ruimte voor trainingen (zowel voor medewerkers als bijvoorbeeld sollicitatietrainingen voor inwoners).

We besteden onder andere meer aandacht aan nazorg aan werkgevers. We zetten in dat meer werkgevers zich inzetten op inclusief werkgeverschap. Als gemeente vervullen we hierin een voorbeeldfunctie

Vanuit het Werkgeversservicepunt (WSP) is in 2025 de samenwerking met bedrijven in de regio verder geïntensiveerd. De in 2024 ingevulde functie van Accountmanager Inclusief Ondernemen heeft hierbij een centrale rol gespeeld in het adviseren en inspireren van werkgevers. Werkgevers hebben hiermee een vast aanspreekpunt gekregen voor inclusief ondernemerschap.

Resultaten in 2025:

Fysieke nabijheid: Professionals van Meerinzicht en Inclusief Groep werken met regelmaat fysiek bij elkaar op de werkvloer. Dit heeft geleid tot snellere afstemming en een effectievere aanpak richting ondernemers, wat in Harderwijk heeft gezorgd voor 22 succesvolle plaatsingen via het onderdeel ‘Focus op werk’.

Ontwikkeling werkcentrum: In 2025 zijn belangrijke stappen gezet in de realisatie van een centraal regionaal Werkcentrum in Harderwijk. Onder het motto één regionale werkvloer, werken we toe naar een gezamenlijke locatie waar inwoners en werkgevers eenduidig en optimaal bediend worden. 

Kansvergroting via bijeenkomsten: Om de bemiddeling te versnellen, zijn er in Harderwijk en de regio extra bemiddelingskosten georganiseerd, inclusief sessies voor statushouders uit de B1-route om hun kansen op de arbeidsmarkt te vergroten.

Hiermee is in 2025 een fundament gelegd voor een duurzame versteviging van de regionale werkgevers samenwerking.

Het armoedeonderzoek voor de drie gemeenten is afgerond; er is een communicatiecampagne gestart om de Maatschappelijke Bijdrage Regeling en de schoolkostenregeling breder bekend te maken. De campagne zal worden uitgebreid met andere minimaregelingen. 

De gemeente verkent hoe chronisch zieken met hoge zorgkosten en een minimum inkomen, (financieel) beter ondersteund kunnen worden.

Komende jaren (tot en met 2027) ondersteunen we gedupeerden van de alleenverdienersproblematiek met een financiële compensatie.

Naar aanleiding van de uitkomsten van het armoedeonderzoek heeft de gemeente haar bijdrage aan de collectieve zorgverzekering (ook gemeentepolis genoemd) met circa 50% verhoogd. Hierdoor wordt de chronisch zieke inwoner met hoge zorgkosten en een minimuminkomen passender ondersteund en wordt de financiële druk verminderd op deze  groep kwetsbare inwoners. De maatregel is in EHZ-verband doorgevoerd.

Gedurende het jaar is ingezet op communicatie om het bereik en het gebruik van inkomensondersteunende regelingen breder bekend te maken. 

Tot en met 2027 worden gedupeerden van de alleenverdienersproblematiek financieel gecompenseerd.

In verband met het aflopen van de overeenkomst gemeentelijke schuldhulpverlening eind 2025, werd een Europese aanbesteding gestart. Met ingang van 2026 is een nieuwe overeenkomst voor schuldhulpverlening aangegaan.

In de keten van schuldhulpverlening is meer aandacht voor nazorg. In regioverband (Ermelo-Harderwijk-Zeewolde-Oldebroek-Putten) is een aanzet gedaan om nazorg vorm te geven na een wettelijk schuldsaneringstraject of als er sprake is van bewindvoering. Meer aandacht voor nazorg draagt bij aan duurzame stabiliteit en zelfstandigheid van de inwoner.

In 2025 zijn concrete stappen gezet voor de realisatie van een tweede Financieel Trefpunt, het lokale steunpunt waar inwoners met financiële vragen of zorgen terecht kunnen voor ondersteuning.

Het aantal meldingen in de vroegsignalering nam verder toe.  Door de medewerkers vroegsignalering van Stimenz wordt in een zo vroeg mogelijk stadium contact gelegd en hulp aangeboden om verergering van problemen te voorkomen.

De communicatiecampagne is gestart om de Maatschappelijke Bijdrage Regeling en de schoolkostenregeling breder bekend te maken. Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur zien het aantal aanvragen toenemen. Dit betekent dat meer kinderen en jongeren tot 18 jaar meedoen aan een sportieve of culturele activiteit. Meedoen voorkomt sociale uitsluiting en draagt bij aan welzijn en welbevinden.

In 2025 is het aantal aanvragen voor ondersteuning via St. Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur toegenomen. Hierdoor kunnen kinderen en jongeren die opgroeien in minimahuishoudens meedoen en wordt sociale uitsluiting voorkomen. Sportieve en culturele activiteiten stimuleren de sociale ontwikkeling en versterken de weerbaarheid.

Aanbieden inburgeringstrajecten: We continueren het aanbieden van inburgeringstrajecten, waarbij we gebruik maken van een brede intake, de inzet van leerroutes (B1-route, Z-route en Onderwijsroute), maatschappelijke begeleiding, een Module Arbeidsmarkt Participatie (MAP) en een Participatieverklaringstraject (PVT). We werken samen met de Inclusief Groep en verschillende (lokale)organisaties om aanvullende trajecten in te zetten gericht op werk en participatie.

De ambitie om werkzoekenden binnen twee jaar naar betaald werk te begeleiden, heeft in 2025 tot mooie resultaten geleid. De uitvoering laat een hoge mate van effectiviteit zien bij de groep kandidaten die bemiddelbaar zijn.

• Succesvolle uitstroom naar werk via Inclusief Groep: Binnen de gemeente Harderwijk zijn in 2025 in totaal 22 kandidaten succesvol geplaatst via het onderdeel ‘Focus op werk’.
• Hoge effectiviteit bij bemiddelbare kandidaten: Voor de gehele regio geldt dat bij kandidaten die het traject volledig doorlopen (exclusief uitval door bijvoorbeeld ziekte), 100% succesratio is behaald. Dit beeld is ook representatief voor de inzet in Harderwijk.
• Vier inburgeraars in de B1-route hebben het traject bij de Inclusief Groep succesvol doorlopen, wat betekent dat zij zijn uitgestroomd naar werk of doorgestroomd naar het onderdeel “Focus op werk”.
• Focus op reguliere contracten: De succesvolle plaatsingen hebben bijna altijd tot gevolg dat er direct een arbeidsovereenkomst tot stand komt. Over de gehele regio werd bij 51 van de 53 succesvolle plaatsingen, direct een contract getekend.
• Borging van structureel werk: Om te garanderen dat de uitstroom duurzaam is, wordt intensieve jobcoaching ingezet. In Harderwijk stonden op 31 december 2025, 22 actieve jobcoach dossiers open voor inwoners die ondersteuning krijgen bij hun nieuwe werkgever. 

Zoals bij een ander onderdeel aangegeven, is een realisatie van één regionale werkvloer op een centrale locatie gepland. Hierdoor kunnen Meerinzicht, Inclusief Groep en UWF fysiek samenwerken, wat de kans op een duurzame, structurele match tussen de inwoner en de lokale werkgever vergroot. 

De gemeente wil de aansluiting tussen de opleidingen en de arbeidsmarkt verbeteren om zo de toekomstperspectieven van jongeren en de economische vitaliteit van de regio te versterken. Met kanssectoren wordt bedoeld de lokale en economische sectoren waar veel vraag is naar personeel en waar groeipotentieel is. Het doel is om de regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs te versterken.

In 2025 heeft de gemeente sterk ingezet op het bieden van perspectief aan jongeren voor wie de stap naar werk of een startkwalificatie niet vanzelfsprekend is. Door een combinatie van intensieve begeleiding, innovatieve projecten en een nauwe samenwerking binnen de regio, zijn belangrijke resultaten geboekt in de doorstroom naar opleidingen. Onderstaande resultaten onderstrepen de effectiviteit van deze aanpak.

Resultaten van jongeren

• Doorstroom naar scholing: Er zijn in het afgelopen jaar twee kandidaten doorgestroomd naar een BOL-opleiding. Daarnaast is er specifiek voor de gemeente Harderwijk jobcoaching gericht op Entree-studenten. Dit zijn jongeren die een mbo-opleiding op niveau 1 volgen. Deze intensieve begeleiding is belangrijk om voortijdig schoolverlaten te voorkomen en jongeren te ondersteunen bij het behalen van een startkwalificatie. In Harderwijk ging het om tien jongeren die deze jobcoaching ontvingen in 2025.
• Succesvolle doorstroomproject ‘Samen sterk naar werk’. Dit project was mede gericht op jongere moeders in de regio. Van de gehele deelnemersgroep stroomde 62% door naar een vervolgopleiding of werk, de aanpak is effectief gebleken.
• Inzet van scholing-instrumenten: Om de aansluiting op kanssectoren te realiseren, is actief gebruikgemaakt van instrumenten zoals scholingsvouchers via het Werkcentrum. Hiermee konden jongeren en kandidaten gericht worden opgeleid voor sectoren waar veel vraag is naar personeel, zoals de transportsector.
• Individuele groei en scholing: Naast groepsgerichte projecten zijn er in 2025 kandidaten succesvol doorgestroomd naar reguliere BOL-opleidingen. Dit werd ondersteund door trajecten waarbij eerst wordt gewerkt aan basisvaardigheden en ritme, waarna via beroepsinteresse tests de juiste match met een opleiding wordt gevonden. 

Hoewel een groot deel van de doelgroep in Harderwijk (91%) zich momenteel op trede 3 van de participatieladder bevindt en dus nog in een ontwikkelfase zit, vormt de intensivering van de werkgeversdienstverlening een belangrijke basis voor 2026. Door de geplande realisatie van één centrale regionale werkvloer en een gezamenlijke locatie in Harderwijk, kunnen korte lijnen worden gelegd tussen jongeren, het onderwijs en regionale werkgevers in kansrijke sectoren. 

In 2025 is er veel veranderd rondom de Participatiewet. Veel van de wetsvoorstellen die in werking zijn getreden, hebben als doel de menselijke maat beter door te voeren. Ook kunnen we met deze wetswijzigingen beter inspelen op de individuele situaties. Het gaat ondermeer om de Participatiewet in balans (spoor 1), wet pro-actieve dienstverlening, wet versterking waarborgfunctie AWB, wetsvoorstel maatwerk bij terugvordering, wet van school naar duurzaam werk en wet handhaving sociale zekerheid.

In 2025 is de basis gelegd voor de invoering van de Participatiewet in Balans. Door een grondige inventarisatie van de landelijke wetswijzigingen zijn de lokale beleidsregels herzien, met als doel de menselijke maat en maatwerk centraal te stellen. Deze wijzigingen worden in het eerste kwartaal van 2026 formeel vastgesteld door de colleges. Het gaat om de volgende wijzigingen

• Ruimhartiger giftenbeleid: Waar voorheen elke gift strikt werd beoordeeld, wordt nu standaard €1.200 per jaar vrijgelaten om het sociale vangnet van inwoners te versterken.
• Flexibele zoektermijn: De verplichte zoektermijn van vier weken voor jongeren is niet langer altijd van toepassing. Voor kwetsbare jongeren kan de termijn worden overgeslagen om schulden te voorkomen.
• Vereenvoudiging SMI: De procedure voor Sociaal Medische Indicatie is vereenvoudigd. Inwoners tot 120% van de bijstandsnorm krijgen nu 100% vergoeding, wat twee aparte aanvragen en beschikkingen verlaagd naar één simpel proces
• Bescherming woonkosten: Het beleid is aangepast om het gat tussen de werkelijke huur en de landelijke huurtoeslag te dichten, waarmee actief wordt ingezet op het voorkomen van woon- armoede.
• Aanpak alleenverdieners: Er is een nieuwe uitvoeringsstructuur opgezet om de landelijke compensatie voor alleenverdieners ambtshalve toe te kennen en uit te keren.

Om deze koerswijziging in de praktijk te borgen, zijn in 2025 juridisch sluitende werkprocessen en nieuwe instructies voor beschikkingen ontwikkeld. Tegelijkertijd zijn consulenten via verdiepingssessies geschoold om te leren werken vanuit de geest van de wet in plaats van de letter van de wet. 

De evaluatie van de uitvoering van de Wet inburgering, op basis van de doelen uit het uitvoeringsprogramma, is afgerond. Hier zijn aanbevelingen uit gekomen om het inburgeringsproces en het perspectief van inburgeraars te verbeteren. De evaluatie is in Q4 van 2025 besproken met de bestuurders. Het college heeft akkoord gegeven om de aanbevelingen mee te nemen in de volgende uitvoeringsagenda voor 2027. In 2026 wordt gewerkt aan de uitvoeringsagenda, maar waar mogelijk kunnen aanbevelingen al verder uitgewerkt en uitgevoerd worden.

Het bieden van een maatschappelijk vangnet, waarbij bestaanszekerheid van inwoners in kwetsbare situatie versterkt wordt:

• Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.
• Dak- en thuislozenopvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen
• Het Woonpark Hierden wordt zomer 2025 opgeleverd. 
• Ook gaan we verder met het realiseren van Maatwerkwoningen.

• Woonpark Hierden is opgeleverd en wordt stap-voor-stap bewoond; 26 woningen voor Beschermd Wonen en 4 voor Tijdelijk Wonen. In 2024 heeft de gemeente een aansprakelijkheidsstelling van € 1,1 miljoen ontvangen van C3 Living / Waardevol Wonen vanwege vertraging bij de realisatie van woonpark Hierden. Hoewel de gemeente de aansprakelijkheid niet erkent, is er gekozen voor een minnelijke schikking via een vaststellingsovereenkomst tegen finale kwijting. Hiermee zijn verdere juridische kosten voorkomen en wordt de noodzakelijke langdurige samenwerking met de ontwikkelaar gewaarborgd.
• Er is hard gewerkt om de maatwerkwoningen te realiseren. Helaas is het wederom stil komen te liggen. Nu omdat de Provincie aanvragen binnen 500 mtr. van een Natura-2000 gebied 1 1/2 jaar niet in behandeling neemt. Er wordt veel in het werk gesteld om de Provincie toch te laten bewegen in deze.   

Er zal meer gemonitord gaan worden op het effect van de ingezette maatwerkvoorziening, met name bij individuele begeleiding en dagbesteding. Door deze werkwijze ontstaat er meer grip op kwaliteit en op termijn zal dit ook kunnen leiden tot afname in de kosten.

In 2025 is in samenwerking met Zorgdat een pilot gestart gericht op daginvulling voor inwoners met een ondersteuningsbehoefte. De pilot richt zich op het bieden van structuur, sociale participatie en het versterken van eigen regie. Van de 22 casussen die binnen de pilot zijn begeleid, zijn 19 inwoners succesvol toegeleid naar een andere laagdrempelige vorm van ondersteuning, zonder dat een indicatie voor een maatwerkvoorziening binnen de Wmo nodig was. Dit resultaat laat zien dat vroegtijdige en collectieve ondersteuning bijdraagt aan het voorkomen van zwaardere zorg en daarmee aan een doelmatige inzet van middelen. De opgedane inzichten dienen als blauwdruk voor mogelijke uitrol binnen andere gemeenten.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruikmaakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Door verschillende interventies proberen we de groei minder explosief te laten zijn ten opzichte van het Wmo prognosemodel VNG.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruik maakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Deze stijgende lijn heeft zich voortgezet in 2025. Het aantal gebruikers van huishoudelijke hulp (HH) en begeleiding (BG) is toegenomen. Door verschillende interventies is er bij  de dagbesteding en de maatwerkvoorzieningen een afname te zien ten opzichte van 2024.  

Woningmarkt en nieuwe wet- en regelgeving hebben invloed op de uitgaven woonvoorzieningen. Woningaanpassingen komen steeds vaker onder druk staan door gewijzigde wet- en regelgeving, waaronder het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), en door fysieke beperkingen van bestaande woningen. Knelpunten, zoals het ontbreken van stallingsruimte voor scootmobielen, zijn in kaart gebracht en vormen input voor structurele oplossingsrichtingen in samenwerking met woningcorporaties en woningeigenaren.

Bevorderen van de sociale samenhang, de mantelzorg en vrijwilligerswerk, laagdrempelige en toegankelijke voorzieningen in het voorveld, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld.

Wij verbinden wonen, zorg en veiligheid om kwetsbare groepen een passende plek en de juiste ondersteuning te bieden. Bij psychische kwetsbaarheid werken we volgens de principes van GEM: we versterken het eigen netwerk en stellen herstel centraal. Tegelijkertijd pakken we onveiligheid in de thuissituatie preventief aan. Door te experimenteren met nieuwe werkwijzen voorkomen we escalaties en vergroten we de stabiliteit in gezinnen. Dit resulteert in een gezonde, veilige leefomgeving voor al onze inwoners.

De doordecentralisatie van Beschermd Wonen is uitgesteld naar in ieder geval 1 januari 2026, in afwachting van verdere wetswijzigingen. We volgen de ontwikkelingen hierin op de voet.

De doordecentralisatie van Beschermd Wonen is wederom uitgesteld, zonder een volgende datum te noemen. Het is vooralsnog niet helder of het enkel uitstel is, of mogelijk ook afstel. We blijven het volgen, om te kunnen sturen op eventuele gevolgen. 

We zetten samen met de regio stappen om de beweging van een behandelgerichte GGZ naar een herstelgerichte GGZ te komen (GEM (Ecosysteem Mentale Gezondheid)).

De GEM-beweging (ecosysteem mentale gezondheid) heeft zich verder doorontwikkeld. Een goedkeuring verkrijgen voor het Transformatieplan is eind 2025 uiteindelijk gelukt, wat ruim 2 jaar tijd heeft gekost. Dit betekent dat een versnellings-/verbredingsfase (regionaal)  opgestart kan gaan worden.

Individuele ondersteuningsvoorzieningen op maat, zoals aanpassingen aan de woning, vervoervoorzieningen, hulpmiddelen, hulp bij het huishouden, individuele begeleiding en begeleiding groep. Deze voorzieningen zijn afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de betreffende persoon, met als doel het bevorderen van diens zelfredzaamheid en participatie in de samenleving.

We willen dat inwoners met een ondersteuningsvraag snel en passend geholpen worden, zodat zij zo lang mogelijk zelfredzaam blijven. Daarom implementeren we een nieuwe werkwijze, gericht op effectiever en efficiënter werken, met meer focus op cliëntdoelen, doelmatigheid en rechtmatigheid. Deze werkwijze draagt bij aan betere grip op wachtlijsten en aan het beheersen van financiële uitdagingen. Daarnaast ontwikkelen we de gerichte aanpak op casusniveau verder om escalatie en zwaardere ondersteuning te voorkomen. Door aan te sluiten bij overlegtafels binnen de drie gemeenten zorgen we voor een soepele overgang van jeugdhulp naar volwassenenzorg voor jongvolwassenen (16-27 jaar). 

Monitoren en sturen zijn beiden noodzakelijk om grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp, inzicht te krijgen in de werking van onze lokale teams en de kwaliteit van de geboden (niet vrij toegankelijke) jeugdhulp te garanderen. In de nieuwe inkoop zijn afspraken gemaakt, waardoor kan worden gestuurd op verschillende kwaliteitseisen van aanbieders en op outcome criteria en KPI’s die dit najaar worden vastgesteld. Contractmanagement werkt hierin nauw samen met beleid en de lokale toegangen voor jeugdhulp.

In 2025 is de jeugdhulp periodiek gemonitord via zeswekelijkse duidingssessies. Tijdens de sessies worden, gezamenlijk met data-analisten, beleidsadviseurs, contractmanagement en de toegang, het jeugdhulpgebruik en de kosten geduid en wordt, waar nodig, bijgestuurd. Dit om de kwaliteit te kunnen waarborgen en gericht te kunnen sturen op de kwaliteitseisen en de vastgestelde outcome criteria en KPI's. Door deze structurele analyse ontstaat beter inzicht in patronen en effecten van interventies, zodat de inzet van jeugdhulp gerichter en doelmatiger kan worden vormgegeven.

Uit de analyses over 2025 blijkt dat het aandeel van verwijzers per periode wisselt. Soms vormt het CJG de grootste verwijzer, in andere perioden de huisartsen. Wanneer de wachttijden bij het CJG oplopen, is zichtbaar dat het aantal verwijzingen via huisartsen toeneemt. Huisartsen verwijzen daarbij relatief vaak naar GGZ-trajecten.

Over het jaar bezien is een lichte daling van het aantal cliënten zichtbaar. Daarnaast zien we dat beschikkingen met terugwerkende kracht minder voorkomen en beter passen binnen de afgesproken termijn van afgifte binnen één maand. Dit wijst op een verbetering in het proces van toeleiding en besluitvorming.

In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein. De taakstelling is vanaf 2024 structureel € 350.000,-.  Het is een taakstelling voor het hele sociale domein, maar is opgenomen onder taakveld Jeugdhulp, omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen. Tegelijkertijd worden gerichte interventies ingezet om de transformatie en de taakstelling te realiseren.

Deze taakstelling is onderdeel van de ombuiging: Scherpere Indicatiestelling Jeugd. Door het invoeren van zes-ogen principe  wordt er in het CJG scherper binnen de inkoopafspraken en juridisch correct beschikt. Het effect wordt op langere termijn verwacht in verband met reeds lopende indicaties.  

Aanstellen van toezichthouders Jeugd en Wmo bij Meerinzicht.

De toezichthouders Jeugd en Wmo zijn aangesteld bij Meerinzicht. Er zijn screenings uitgevoerd op zorgaanbieders om te toetsen of zij voldoen aan de gestelde kwaliteitseisen, rechtmatigheid en passendheid . De uitkomsten hiervan zijn gebruikt om de inzet van aanbieders waar nodig bij te sturen .

Daarnaast zijn in 2025 meerdere rechtmatigheidsonderzoeken opgestart. Deze trajecten kennen een zorgvuldige doorlooptijd vanwege de benodigde juridische toetsing en afstemming met betrokken partijen. De onderzoeken leveren waardevolle inzichten op voor zowel contractmanagement als inkoop.

De bevindingen uit toezicht  worden benut om de toetsing bij inkoop van maatwerk verder te versterken, onder meer door nadrukkelijker te controleren op personele kwaliteit en uitvoeringskracht van aanbieders. Ook worden waar nodig verbetermaatregelen met aanbieders afgesproken.

Met deze aanpak werkt de gemeente aan een rechtmatige, kwalitatief goede en doelmatige inzet van jeugdhulp.

Actieve regie op bijzondere casuïstiek.

In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van de ondersteuning aan jeugdigen en gezinnen, met als doel passende hulp tijdig in te zetten en zwaardere vormen van jeugdhulp waar mogelijk te voorkomen. Om de inzet van specialistische jeugdhulp beter te sturen, zijn duidelijke afspraken gemaakt over de toekenning van maatwerkovereenkomsten voor gespecialiseerde ambulante hulp. Met de invoering van het zes ogen principe is er een kwaliteitsmedewerker ingezet om af te geven beschikkingen te toetsen op het inkoopbeleid, te sturen op minder inzet van buiten gecontracteerd aanbod, in te zetten op afschalen en te verwijzen naar de sociale basis. 

In gezamenlijke duidingssessies met het CJG zijn wij bezig met het implementeren van de datagedreven werkwijze.  Met deze werkwijze kunnen wij gezamenlijk beter kunnen duiden wat de ontwikkelingen zijn binnen de inzet van specialistische jeugdhulp.  We herkennen patronen, sturingsknoppen en adviseren  om de beweging naar de sociale basis meer op gang kunnen brengen en jeugdhulp-processen te verbeteren.

Thuiszittersaanpak ontwikkelen en uitvoeren. Samen met het onderwijs een werkwijze ontwikkelen om thuiszittende leerlingen op maat te kunnen ondersteunen en thuiszitten te voorkomen.

Verschillende werkgroepen zijn hier mee bezig, zowel in Harderwijk als in de regiogemeenten. Er wordt gekeken of en hoe dit regionaal opgepakt kan worden.

We zetten in op de sluitende aanpak voor jongeren tot 27 jaar. Vooruitlopend op het wetsvoorstel 'van school naar duurzaam werk' hebben we - via het regionaal programma - afspraken gemaakt met het onderwijs en het Doorstroompunt. Verder ontwikkelen we arrangementen, alternatieve trajecten en begeleidingsmogelijkheden voor jongeren die herhaaldelijk uitvallen. Verder zorgen we voor passende oplossingen voor jongeren in kwetsbare situaties bij de overgang van 18- naar 18+.

De sluitende aanpak jongeren wordt meegenomen in het regionaal programma 2026-2029 en  gedurende het programma vindt monitoring plaats.

Kinderen met beperking doen mee met reguliere activiteiten- Een inclusieve werkwijze faciliteren voor uitvoerende partners.

We maken een startnotitie voor het ontwikkelen van beleid waarmee de gemeente bijdraagt aan de behoefte aan een kansrijke opleiding (werk in de regio, persoonlijke ontwikkeling etc.) van alle jonge inwoners (een onderwerp van de strategische raadsagenda).

Er wordt aan het onderwerp 'kansrijke opleiding mogelijk maken' invulling aan gegeven door de wet van school naar duurzaam werk en het regionale programma 2026-2029. Ten tijde van het opstellen van de strategische raadsagenda was de omvang en mogelijkheden door deze wet nog onduidelijk. De nieuwe wet heeft voldoende handvatten om dat wat voor ogen werd gesteld met deze startnotitie te bewerkstellingen.  De startnotitie is hiermee niet meer relevant. 

Inzet in kinderopvang en scholen integraal opzetten- Samen met ouders en partners doelen bepalen voor kinderen/jongeren in de kinderopvang/ schoolsetting en samenwerking versterken.

In 2025 zijn er verschillende gesprekken gevoerd met de verschillende stakeholders. In 2026 zal er een werkgroep worden samengesteld vanuit de kinderopvang en de scholen om de samenwerking waar nodig te versterken en een ontmoetingsmoment voor te bereiden om kennis met elkaar te maken.

Onderzoeken hoe de inzet van PGB alleen op bovengebruikelijke zorg (zorg die qua omvang en/of kwalitatief uitsteekt boven een “normale” opvoeding) ingezet wordt, daar waar inzet binnen het eigen netwerk niet haalbaar is.

De PGB beleidsregels zijn per 1 augustus 2025 aangescherpt in de aangepaste integrale verordening sociaal domein. Hierbij zijn de uitspraken van de Centrale Raad van Beroep over eigen kracht verwerkt binnen de begripsbepalingen en de artikelen van de verordening. Dit geeft de medewerkers van de toegang meer ruimte om inwoners aan te spreken op de eigen kracht en mogelijkheden binnen het eigen netwerk.  Het positieve effect van de vastgestelde Integrale Verordening die bijdraagt aan een meer genormaliseerde inzet van PGB’s is inmiddels zichtbaar. 

We faciliteren en stimuleren lerende gemeenschappen rond het kind. Daarbij zetten we in op participatie van inwoners en inzet van ervaringen. Ouders, verzorgers en kinderen zijn meer betrokken.

Zowel bij de toegang als in de sociale basis ligt er een focus op de betrokkenheid en verantwoordelijkheid van de ouders en/of verzorgers. Zo werkt het CJG met het open kind dossier om de regierol en betrokkenheid van de ouder en/of verzorger te versterken. In de sociale basis hebben we in 2025 een start gemaakt met de gezinsgerichte wijkaanpak. Een aanpak in de wijk Tweelingstad om ouders, verzorgers, kind, scholen, kinderopvang en andere partners uit het sociale veld aan elkaar te verbinden en de samenredzaamheid te versterken.  

Jeugd- en opvoedhulp zonder specialistische ondersteuning kunnen aangeboden worden door het CJG, inclusief basis -ggz of al collectieve/ algemene voorziening.

 Door tijdig lichte vormen van jeugdhulp beschikbaar te stellen, voorkomen we dat problemen verergeren en zwaardere of duurdere hulp nodig wordt. Voorliggende ondersteuning – dicht bij het gezin en vaak in samenwerking met het onderwijs, jeugdgezondheidszorg en CJG – zorgt ervoor dat gezinnen snel passende hulp ontvangen. Dit draagt bij aan het versterken van eigen kracht en het benutten van het sociale netwerk. Het vroeg inzetten van lichte hulp vergroot de kans op duurzame oplossingen, vermindert de druk op gespecialiseerde jeugdhulp en draagt bij aan de kwaliteit en effectiviteit van de totale jeugdhulp.

In augustus 2025 is de integrale verordening aangepast, waarbij het 10-stappenplan van de Centrale Raad van Beroep is opgenomen. Hierdoor wordt bij iedere ondersteuningsvraag zorgvuldig getoetst wat de eigen kracht van het gezin en het netwerk is en welke hulp passend is.

Tegelijkertijd is ingezet op het versterken van het voorveld, onder meer via extra basishulp in buurtteams. Deze inzet is gericht op het eerder en dichterbij organiseren van ondersteuning en het beperken van instroom in specialistische jeugdhulp. In 2025 is deze investering nog niet zichtbaar in een daling van het gebruik van specialistische hulp.

Het CJG vormt de kern van het voorliggende veld en biedt inwoners één aanspreekpunt volgens het principe één gezin, één plan, één regisseur. Professionals werken met de Verklarende Analyse. Door de inzet van jeugd-GGZ-expertise binnen het CJG kunnen gezinnen eerder passende ondersteuning krijgen.

Het CJG biedt vrij toegankelijke hulp, verzorgt de toeleiding naar specialistische zorg en werkt nauw samen met onderwijs, welzijn, huisartsen en gemeentelijke domeinen. Samen met partners wordt zo gewerkt aan verdere versterking van lichte hulp en transformatie van de jeugdhulp.

Als gemeente werken we samen met het lokale team van het Centrum voor Jeugd en Gezin, organisaties die zich richten op de sociale basis, zorgaanbieders, en Meerinzicht. Vanuit verschillende rollen dragen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een effectieve en efficiënte aanpak binnen dit taakveld. Ons gemeenschappelijke doel is om de jeugdigen en hun leefwereld centraal te stellen.

Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)

Dit is een netwerkorganisatie waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken Jeugd- en gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te arrangeren. Sinds 2022 is het CJG versterkt met GGZ-expertise (JGGZ). Hiermee worden kinderen/gezinnen eerder ondersteund, waarmee duurdere jeugdhulp voorkomen kan worden. 

Het CJG zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgt de toeleiding naar niet vrij toegankelijke zorg indien nodig. Daarnaast zoekt het CJG verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. De gemeente werkt samen met aanbieders en CJG partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg. Bij de meeste huisartsenpraktijken is een Jeugd- en gezinswerker vanuit het CJG actief om vragen over opvoeden en opgroeien op te pakken.

Om de effectieve en efficiënte aanpak te verstevigen, zijn er in 2025 kwaliteitsmedewerkers aangesteld binnen het CJG, in opvolging van de kwaliteitsmedewerker vanuit Meerinzicht. Hiermee sturen we niet alleen op doelmatigheid, maar ook op rechtmatigheid. Daarnaast levert het CJG een actieve bijdrage aan de duidingssessies om met elkaar een verdieping te kunnen maken binnen het datagedreven werken. Op deze manier bepalen we gezamenlijk welke interventies we in kunnen zetten om te sturen op inhoud en uitgaven. Dit is een proces van de lange adem. Resultaten zijn niet direct zichtbaar en vragen om vasthouden aan de ingezette koers en bijsturen wanneer nodig. 

In de regio en voor de essentiële functies op  bovenregionaal niveau van de G7 (de zeven Gelderse jeugdhulpregio’s) werken we samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp. Het gaat hierbij onder meer om dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd-ggz (ambulant en klinisch), pleegzorg, residentiële jeugdhulp, jeugdzorgPlus en crisishulp. Dankzij de bestaande inkoopafspraken kunnen we sturen op samenwerking en op de inzet van passende zorg. In de contractafspraken zijn doelstellingen vastgelegd waaraan zorgaanbieders zich committeren; samen met aanbieders, toezicht en contractmanagement bewaken we dat deze afspraken ook worden nageleefd.

Daarnaast werkt de jeugdhulpregio Noord-Veluwe bovenregionaal samen binnen de Gelderse Verbeteragenda, onder andere voor Veilig Thuis en de jeugdbescherming en -reclassering. Ook de landelijke afbouw van jeugdzorgPlus en de drie milieuvoorzieningen wordt op bovenregionaal niveau georganiseerd.

Vanaf 1 januari 2025 zijn de essentiële functies van start gegaan. Onder de essentiële functies verstaan we de hoogspecialistische jeugdhulp voor jongeren met complexe en samengestelde problematiek. Omdat deze zorg schaars is en specialistische expertise vraagt, organiseren gemeenten deze bovenregionaal zodat de beschikbaarheid en kwaliteit geborgd blijven. Een deel van de jeugdigen zijn doorgestroomd van wonen naar de essentiële functies. Binnen de essentiële functies verplaatst de jongere zo min als mogelijk, maar verplaatst de zorg naar daar waar de jongere is. Hiermee beogen we zo passend mogelijke zorg te leveren in dit hyperspecialistische segment. 

In dit segment is er sprake van een stijging van de zorgkosten en een daling van het aantal cliënten. De gedeclareerde waarde is gestegen met 196.000 euro. Het aantal cliënten is gedaald met 10. Deze stijging van kosten binnen dit segment is een passend gevolg van de indexatie.

In 2025 is binnen de Gelderse samenwerking verder gewerkt aan de uitvoering van de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming. In deze agenda werken gemeenten, Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming samen aan een beter functionerend stelsel van kind- en gezinsbescherming.

De inzet richt zich op betere samenwerking tussen lokale teams en veiligheidspartners, het versnellen van de inzet van passende hulp en het terugdringen van wachttijden. Ook wordt gewerkt aan eenduidige werkwijzen, vereenvoudigde processen en betere monitoring van de uitvoering.

Door deze samenwerking wordt beoogd om eerder in te grijpen bij onveiligheid in gezinnen, zware maatregelen waar mogelijk te voorkomen en de continuïteit van jeugdbescherming, jeugdreclassering en de inzet van Veilig Thuis beter te borgen.

Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie.

We sluiten aan bij het Landelijke Transitie Arrangement, dit is een wettelijke verplichting. 

Kwaliteit verhogen verleningsbesluiten CJG.  Dit houdt in; minder buiten gecontracteerd aanbod, inzetten op afschalen en verwijzen naar sociale basis.

In 2025 heeft het CJG een aantal trainingen gevolgd, onder andere gericht op juridische kennis, om de kwaliteit van de verleningsbesluiten te verhogen. Daarnaast is er formatie vrij gemaakt voor het inzetten van kwaliteitsmedewerkers binnen het CJG,  in opvolging van de kwaliteitsmedewerker ingezet vanuit Meerinzicht, om te sturen op minder buiten gecontracteerd aanbod, het inzetten op afschalen en het verwijzen naar de sociale basis. 
Met deze inzet wordt beoogd een dempend effect te bewerkstelligen op de geïndiceerde jeugdhulp. Echter is dit een proces wat tijd kost voordat de resultaten hiervan zichtbaar worden in de cijfers. In dit proces werken het CJG, de gemeente en Meerinzicht nauw samen. 

Het aanbod aan individuele en collectieve ondersteuning voor jeugdigen en opvoeders in beeld brengen en meer voorliggend aanbieden en organiseren. Dit pakken we op met het opgaveteam EHZM Kansrijk Opgroeien.

In het opgaveteam EHZM Kansrijk Opgroeien is er, in samenwerking met contractmanagement, een start gemaakt met de inventarisatie welke kansen er liggen om geïndiceerd aanbod meer collectief danwel voorliggend aan te bieden. In het proces voor een nieuwe inkoop wordt deze input meegenomen. Ook lokaal wordt er ingezet op collectief voorliggend aanbod. Hierbij kun je denken aan uitbreiding van centering-groepen en de gezinsgerichte wijkaanpak.