Veranderingen Participatiewet invoeren

In 2025 is er veel veranderd rondom de Participatiewet. Veel van de wetsvoorstellen die in werking zijn getreden, hebben als doel de menselijke maat beter door te voeren. Ook kunnen we met deze wetswijzigingen beter inspelen op de individuele situaties. Het gaat ondermeer om de Participatiewet in balans (spoor 1), wet pro-actieve dienstverlening, wet versterking waarborgfunctie AWB, wetsvoorstel maatwerk bij terugvordering, wet van school naar duurzaam werk en wet handhaving sociale zekerheid.

In 2025 is de basis gelegd voor de invoering van de Participatiewet in Balans. Door een grondige inventarisatie van de landelijke wetswijzigingen zijn de lokale beleidsregels herzien, met als doel de menselijke maat en maatwerk centraal te stellen. Deze wijzigingen worden in het eerste kwartaal van 2026 formeel vastgesteld door de colleges. Het gaat om de volgende wijzigingen

• Ruimhartiger giftenbeleid: Waar voorheen elke gift strikt werd beoordeeld, wordt nu standaard €1.200 per jaar vrijgelaten om het sociale vangnet van inwoners te versterken.
• Flexibele zoektermijn: De verplichte zoektermijn van vier weken voor jongeren is niet langer altijd van toepassing. Voor kwetsbare jongeren kan de termijn worden overgeslagen om schulden te voorkomen.
• Vereenvoudiging SMI: De procedure voor Sociaal Medische Indicatie is vereenvoudigd. Inwoners tot 120% van de bijstandsnorm krijgen nu 100% vergoeding, wat twee aparte aanvragen en beschikkingen verlaagd naar één simpel proces
• Bescherming woonkosten: Het beleid is aangepast om het gat tussen de werkelijke huur en de landelijke huurtoeslag te dichten, waarmee actief wordt ingezet op het voorkomen van woon- armoede.
• Aanpak alleenverdieners: Er is een nieuwe uitvoeringsstructuur opgezet om de landelijke compensatie voor alleenverdieners ambtshalve toe te kennen en uit te keren.

Om deze koerswijziging in de praktijk te borgen, zijn in 2025 juridisch sluitende werkprocessen en nieuwe instructies voor beschikkingen ontwikkeld. Tegelijkertijd zijn consulenten via verdiepingssessies geschoold om te leren werken vanuit de geest van de wet in plaats van de letter van de wet.