Algemeen

Een nieuwe start met een vertrouwde basis
Voor u ligt de begroting van de gemeente Harderwijk voor 2027. Het is de eerste begroting van ons nieuwe college. We zijn als college net gestart en werken nu de ambities uit ons coalitieakkoord verder uit naar concrete plannen. Daarom zijn onze gezamenlijke ambities nog niet zichtbaar in deze begroting.

Zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld
Vooropgesteld: de financiële positie van de gemeente Harderwijk is op orde. Dat geeft vertrouwen, maar vraagt ook om zorgvuldigheid. De financiële ruimte is niet onbeperkt. We blijven daarom scherpe keuzes maken en gaan verantwoord om met het geld van onze inwoners. Daarbij hebben we oog voor de betaalbaarheid van het wonen en leven in onze gemeente. Uitgangspunt is dat we de OZB in principe niet meer dan trendmatig verhogen. Alleen als de financiële situatie daarom vraagt, kan een andere afweging nodig zijn. Tegelijkertijd blijven we inwoners die dat nodig hebben ondersteunen via onze inkomensvoorzieningen.

Bouwen aan de groei van Harderwijk en Hierden
Ondanks de noodzakelijke financiële scherpte staan Harderwijk en Hierden zeker niet stil. Onze gemeente groeit en ontwikkelt zich. We blijven werken aan voldoende woningen en een goede leefomgeving. Aan een bereikbare en verkeersveilige stad, met ruimte voor voetgangers, fietsers, openbaar vervoer en auto's. En aan een sterke economie, met ruimte voor ondernemers en een aantrekkelijke binnenstad. De woningbouwopgave blijft daarbij groot: richting 2030 ligt er een ambitie van 4.800 woningen.

Een sociale en gezonde stad voor iedereen
Een sterke stad is meer dan stenen, wegen en cijfers. We willen dat iedereen mee kan doen en zich thuis voelt in Harderwijk en Hierden. Daarom richten we ons op een sterke sociale basis, waarin inwoners zoveel mogelijk zelf en met elkaar hun leven kunnen vormgeven en ondersteuning beschikbaar is wanneer dat nodig is. Positieve gezondheid krijgt daarin een steeds prominentere plek. We kijken daarbij niet alleen naar zorg, maar juist ook naar wat mensen helpt om gezond en actief te blijven. Sport, welzijn en ontmoeting spelen daarin een belangrijke rol.

Ruimte voor ondernemerschap en een levendige binnenstad
Een sterke stad heeft ook een sterke lokale economie nodig. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid en dragen bij aan de levendigheid van Harderwijk en Hierden. We willen ondernemerschap en initiatieven stimuleren en samen werken aan een aantrekkelijke binnenstad waar inwoners, bezoekers en ondernemers graag komen. Als gemeente willen we daarin een betrouwbare partner zijn: goed luisteren, meedenken en bijdragen aan een goed ondernemersklimaat.

Samenwerken over grenzen heen
De opgaven van de gemeente Harderwijk houden zich niet aan de grenzen van een portefeuille. Wonen raakt aan bereikbaarheid, een gezonde leefomgeving aan welzijn en sport en een sterke economie aan de aantrekkelijkheid van onze stad. Juist daarom werken we als college vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid. We werken ook over gemeentegrenzen heen. Samen met onze regiogemeenten trekken we op om gezamenlijke uitdagingen op het gebied van wonen, ruimte, economie en energietransitie aan te gaan. 

Waardering voor de organisatie
Een begroting maken is een gezamenlijke prestatie. We spreken daarom onze waardering uit voor iedereen binnen de gemeentelijke organisatie die hier de afgelopen maanden aan heeft gewerkt. Er is veel werk verzet om plannen, cijfers en keuzes zorgvuldig bij elkaar te brengen.

Een stevig fundament voor de toekomst
Deze begroting vormt hiermee een solide basis voor 2027 en voor de verdere uitwerking van onze ambities. Met een gezonde algemene reserve en een stevige buffer om onverwachte tegenslagen op te vangen, houden we ruimte voor nieuwe initiatieven. Er ligt een mooie basis om samen verder op door te pakken!

Namens het college van burgemeester en wethouders,

Wilco Mazier 
Wethouder Financiën

Het vertrekpunt in de actualisatie van ons meerjarenperspectief wordt bepaald door de lopende begroting 2026 - 2029, aangevuld met de uitkomsten van de meicirculaire 2026.

De opbouw van het begrotingsresultaat 2027 - 2030 is als volgt te verklaren:

In onderstaande tabel is de geprognosticeerde weerstandscapaciteit weergegeven. In deze stand is rekening gehouden met de besluitvorming over de jaarrekening 2025 en de claims op de algemene reserve.

Het vrij besteedbare bedrag binnen de algemene reserve was bij de jaarrekening 2025 € 17,8 miljoen. Na de vaststelling van de jaarrekening zijn besluiten genomen met dekking uit de algemene reserve. Dit betreft Ruimtelijk kwaliteitsplan historische schepen Harderwijk en Incidentele subsidie Cultuurkust 2026. Daarnaast is in de begroting 2027 de incidentele stelpost onvoorzien verwerkt, conform de Kaderbrief. Daarmee komt het surplus van de algemene reserve op € 17,5 miljoen en de weerstandsratio op 1,7.

De gemeentelijke woonlasten worden gevormd door het gemiddelde bedrag dat een huishouden betaalt aan onroerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing. In de volgende tabel wordt de ontwikkeling van de belangrijkste heffingen voor een huishouden met een gemiddelde woningwaarde van € 456.000,- weergegeven. De belastingcapaciteit in gemeente Harderwijk is in 2027 86,9% (zie paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing).

De begroting is conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Algemeen
Een algemeen deel waarin het voorwoord is opgenomen en de financiële positie van de gemeente.

Programmaplan
Een programma plan met daarin de negen begrotingsprogramma’s.
We hanteren de volgende uitgangspunten voor vorm en inhoud van het programmaplan:

• Al ons werk brengen we in beeld, dus zowel de 'going concern' als de projectmatige activiteiten.
• We gaan pragmatisch om met indicatoren. In nieuwe, en te actualiseren beleidsnota’s, zullen indicatoren en streefwaarden worden opgenomen. In deze begroting zijn, naast de verplichte indicatoren, bij een aantal programma’s een aantal facultatieve indicatoren opgenomen. Dit laatste in nauw overleg met de auditcommissie.
• We geven inzicht in alles waar de gemeente geld aan uit wil geven door budgetten aan prestaties te koppelen.

De opbouw per programma is als volgt:

• Algemeen deel
  • Inhoud programma
  • Ontwikkelingen
  • Verbonden Partijen: aangegeven wordt per programma welke verbonden partij bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van de gemeente. Uitgebreide informatie over de verbonden partijen is opgenomen in de afzonderlijke paragraaf hierover.
  • Beleidskaders.
• Taakvelden
  • Bij de programma’s geven we antwoord op de twee W-vragen, dit doen we per taakveld:
    • Wat willen we bereiken?
    • Wat gaan we ervoor doen?
• Indicatoren per taakveld:
  • per indicator worden realisatiewaarden vermeld over de laatste vier jaar (wanneer voorhanden). In de toekomst willen we hier ook realistische streefwaarden aan koppelen. Ook is de bron vermeld. Naast de verplichte indicatoren worden hier de door de gemeenteraad gekozen (facultatieve) indicatoren opgenomen.
  • Per indicator wordt een korte toelichting gegeven over wat de indicator inhoud, wat de indicator laat zien of waarom de indicator afwijkt.
• Totaaloverzicht
  • Financieel overzicht per programma
  • Analyse huidige begroting ten opzichte van vorige begroting

Paragrafen
In het programmaplan staat niet alles over de begrotingsprogramma’s. Programma overstijgende informatie over bijvoorbeeld verbonden partijen, lokale heffingen en het weerstandsvermogen is apart in paragrafen samengebracht.

Financiële begroting
In de financiële begroting  is voornamelijk het cijfermatige onderdeel van de begroting opgenomen, zoals het totaaloverzicht baten, lasten en resultaatbestemming, een meerjarig overzicht van de reserves en voorzieningen en een overzicht baten en lasten per taakveld naar indeling voor IV3.

Bijlagen
In het hoofdstuk bijlagen, zijn de volgende documenten te vinden:

• Meerjareninvesteringsplan
• Kerngegevens
• Totaaloverzicht nieuw beleid
• Afkortingenlijst

Vergelijkende cijfers
Als vergelijkende cijfers zijn de jaarrekening 2025 en de begroting 2026 (de primitieve begroting, aangevuld met de begrotingswijzigingen tot en met juli 2026) opgenomen. Ook zijn de uitkomsten van de meicirculaire 2026 verwerkt in de voorliggende begroting om een zo actueel mogelijk overzicht van de begrotingssaldi te krijgen. Door afronding kunnen in de financiële tabellen geringe verschillen ontstaan.