Programma 6 Sociaal domein

Verbeteragenda Inclusie: hoe voorkomen we dat inwoners tussen wal en schip vallen, hoe verhouden inwoners zich tot elkaar, hoe organiseren we de participatie inclusief en hoe geven we vorm aan onze voorbeeldfunctie. 

Er wordt uitvoering gegeven aan het plan van aanpak ‘Inclusieve Organisatie’, als vervolg op het project onderzoek ‘Inclusieve Organisatie’ 2023. Hierbij wordt aangesloten bij dat wat er al is en geïnnoveerd waar nodig. Onder andere hiermee geeft de gemeente vorm aan haar voorbeeldfunctie. 

We onderzoeken vanuit het sociaal domein hoe we ervaringskennis en deskundigheid in kunnen zetten voor het verbeteren en ontwikkelen van ons beleid (onderdeel Verbeteragenda Inclusie).

Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Sociaal Domein ‘Harderwijk zijn wij Samen’ voor de opgave ‘Op weg naar Samenredzaamheid’ en ‘Zelfstandig Thuis’ met o.a.:

• Het doorontwikkelen van collectieve dagbesteding, met als voorbeeld een pilot bij De Aanleg.
• Anders samenwerken en netwerk aanpakken stimuleren.
• Het faciliteren van ontmoetingsplekken, wat bijdraagt aan het verminderen van eenzaamheid en het versterken van de sociale cohesie in wijken en buurten.
• Samenredzame gemeenschappen, het verbinden van inwoners, het omkijken naar elkaar door het verstevigen van opbouwwerk/community building).

Het ondersteunen bij het verbeteren van basisvaardigheden op taal, rekenen en digitale vaardigheden (18 jaar en ouder), volgens het uitvoeringsprogramma aanpak Basisvaardigheden 2025-2028. 

Aandacht voor specifieke doelgroepen, bestaande activiteiten voor een grotere groep inwoners beschikbaar maken en het versterken van sociale cohesie.

Samen met onze partners stimuleren we de inwoners tot ontmoeting en het opzetten van gezamenlijke activiteiten. De middelen die daarvoor worden ingezet zijn het opbouwwerk van Zorgdat en de wijkbudgetten die via de wijkmanagers beschikbaar zijn voor buurtactiviteiten. Ook de gezinsgerichte wijkaanpak waar de verbinding tussen bewoners en de school wordt versterkt is hierin helpend.

Informele en formele partners in de sociale basis werken samen in wijken en buurten. Denk hierbij aan Inclusief in de Buurt en de gezinsgerichte wijkaanpak. 

De komende jaren staat de verdere doorontwikkeling van het gedachtegoed Positieve Gezondheid centraal binnen het sociaal domein van gemeente Harderwijk. Dit  is onderdeel van de  uitvoeringsagenda 'Harderwijk zijn wij Samen'.

In 2023 is ingezet op het project versterking positionering cliëntondersteuning. Hierbij was de verwachting dat de groei door zal zetten.  Er is gekozen voor één aanbieder, MeeSamen.  Medio 2025 zien we inderdaad een groei van aanvragen bij deze uitvoerder.

Door middel van extra budget beogen we om aan de vraag te kunnen voldoen. Nadruk ligt op de verduurzaming van het ondersteunen van cliënten, zodat het niet langdurig nodig is.

De beweging die is ingezet sinds 2023 wordt ook doorgezet in 2027.

Inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, en dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruikmaakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Door verschillende interventies proberen we de groei minder explosief te laten zijn ten opzichte van het Wmo prognosemodel VNG.

De komende decennia zal het aantal thuiswonende mensen met de diagnose dementie toenemen. Daardoor is het hebben van een Odensehuis ook in de jaren na 2027 noodzakelijk. Hiervoor is structurele dekking verkregen in de Kadernota 2026-2029. 

Informele en formele partners in de sociale basis werken samen in wijken en buurten. Denk hierbij aan Inclusief in de Buurt en de gezinsgerichte wijkaanpak. 

De wethouders zijn naast hun individuele portefeuilles ook wijkwethouder. De rol van de wijkwethouder is luisteren, zichtbaar zijn en signalen opvangen. Wijkmanagers zijn de ogen en oren in de wijken en buurten. Het wijkbudget is er om inwonerinitiatieven, gericht op het versterken van de gemeenschap door ontmoeting en het verbeteren van de openbare ruimte. In gezamenlijkheid vanuit de opgave 'Op weg naar Samenredzaamheid', waar het programma Burgerschap onder valt, wordt gekeken hoe we de beschikbare budgetten optimaal kunnen inzetten. 

Bij de samenwerking in de wijk, wordt de keten van organisaties steeds meer één geheel. Er wordt toegewerkt naar Stevige Lokale teams. Waarin mensgericht, maatwerk en welbevinden centraal staat. Ook zien we de ontwikkeling Regionale Eerstelijns Samenwerkingsverband (RESV) waar afspraken worden gemaakt om de regionale en lokale samenwerking te bevorderen.

Inwoners de ruimte geven om zelf passend regie te voeren, en dichtbij huis potentieel te kunnen inzetten.

Samen met onze partners stimuleren we de inwoners tot ontmoeting en het opzetten van gezamenlijke activiteiten. De middelen die daarvoor worden ingezet zijn het opbouwwerk van Zorgdat en de wijkbudgetten die via de wijkmanagers beschikbaar zijn voor buurtactiviteiten. Ook de gezinsgerichte wijkaanpak waar de verbinding tussen bewoners en de school wordt versterkt is hierin helpend.

Informele en formele partners in de sociale basis werken samen in wijken en buurten. Denk hierbij aan Inclusief in de Buurt en de gezinsgerichte wijkaanpak. 

Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Sociaal Domein ‘Harderwijk zijn wij Samen’ voor de opgave ‘Op weg naar Samenredzaamheid’ en ‘Zelfstandig Thuis’ met o.a.:

• Het doorontwikkelen van collectieve dagbesteding, met als voorbeeld een pilot bij De Aanleg.
• Anders samenwerken en netwerk aanpakken stimuleren.
• Het faciliteren van ontmoetingsplekken, wat bijdraagt aan het verminderen van eenzaamheid en het versterken van de sociale cohesie in wijken en buurten.
• Samenredzame gemeenschappen, het verbinden van inwoners, het omkijken naar elkaar door het verstevigen van opbouwwerk/community building).

De beweging naar de voorkant is volop in ontwikkeling. Door de verbeterde aansluiting met voorliggende voorzieningen vergroten we de zelfredzaamheid en samenredzaamheid van inwoners en zorgen we dat ondersteuning toegankelijk en betaalbaar blijft. Om de vraag in de sociale basis te kunnen blijven opvangen wordt deze de komende periode verder versterkt. Dit betekent dat inwoners steeds beter worden ondersteund door en verwezen naar passende algemene en collectieve voorzieningen, voordat een beroep hoeft te worden gedaan op maatwerkvoorzieningen vanuit de Wmo. 

De komende jaren staat de verdere doorontwikkeling van het gedachtegoed Positieve Gezondheid centraal binnen het sociaal domein van gemeente Harderwijk. Dit  is onderdeel van de  uitvoeringsagenda 'Harderwijk zijn wij Samen'.

Na de zomer starten we met een communicatiecampagne om inkomensondersteunende maatregelen, zoals de Maatschappelijke Bijdrage Regeling (MBR) en de gemeentepolis, breder bekend te maken onder onze inwoners. Het uitgangspunt is dat de campagne in de toekomst structureel/periodiek wordt ingezet..

Om kwetsbare huishoudens te ontzorgen en de regeldruk te verminderen, keren we de MBR sinds 2025 zoveel mogelijk ambtshalve, dus automatisch, uit. Vanwege het succes van deze werkwijze wordt dit vanaf 2027 structureel geborgd in onze basistaken.

Daarnaast is de bijdrage aan de collectieve zorgverzekering (gemeentepolis) met ongeveer 50% verhoogd, zodat chronisch zieken met een minimuminkomen beter financieel worden ondersteund. Ook verkennen we hoe chronisch zieken met hoge zorgkosten en een minimuminkomen (financieel) nog beter ondersteund kunnen worden.

Tot slot blijven we tot en met 2027 gedupeerden van de alleenverdienersproblematiek financieel compenseren, en bereiden we ons voor op de inzet van een 'bufferbudget' vanaf 2027, bedoeld om de armoedeval bij deeltijdwerk te voorkomen.

De schuldhulpverlening is opnieuw aanbesteed, waarin kwaliteit, kortere doorlooptijden en goede ondersteuning aan de inwoner centraal staat. De budgetcoaching en nazorg is uit deze centrale aanbesteding gehaald, zodat we dit sterker en dichterbij op lokaal niveau kunnen organiseren. Tevens onderzoeken we hoe we nazorg in de keten van schuldhulpverlening verder kunnen borgen.

Om de drempel voor financiële hulp te verlagen, realiseren we een tweede lokaal 'Financieel Trefpunt'. Deze preventieve aanpak werkt in de praktijk: partners zoals Stimenz leggen steeds vaker proactief contact bij vroege signalen van schulden, wat inmiddels leidt tot een zichtbare daling in de aanvragen voor zwaardere trajecten, zoals bewindvoering.

Er is een communicatiecampagne geweest om de Maatschappelijke Bijdrage Regeling en de schoolkostenregeling breder bekend te maken. Door de actieve inzet op inkomensondersteuning kunnen jongeren en kinderen gewoon meedoen in de samenleving. Dit heeft ertoe geleid dat het percentage kinderen dat opgroeit in een uitkeringsgezin in Harderwijk en Hierden inmiddels is gestabiliseerd op een relatief laag niveau van 4%. Tegelijkertijd werken we in EHZM verband aan het efficiënter inrichten van de kind-regelingen; zo dat het overzichtelijker wordt en daarmee eenvoudiger voor ouders/ondersteuners om ze aan te vragen. Hierin werken we ook samen met de collega's van onderwijs, cultuur en sport.

Daarnaast pakken we het risico van laaggeletterdheid aan: bij het Financieel Trefpunt werken vrijwilligers van de bibliotheek inmiddels samen met de trefpuntvrijwilligers. Bezoekers met financiële vragen worden zo op een toegankelijke manier gescreend op laaggeletterdheid en direct warm doorgeleid naar passende ondersteuning, zoals het Taalhuis.

Binnen de arbeidsmarktregio Veluwe Stedendriehoek en in subregionaal verband (met onder andere Putten en Ermelo) werken we actief aan initiatieven waarbij 'werk als medicijn' wordt ingezet voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid of belemmering. In 2026 zijn we hiervoor gestart met het regionale Expertisepunt Psychische kwetsbaarheid en Werk, waarbinnen we intensief gebruikmaken van instrumenten zoals IPS-trajecten en specialistische jobcoachvouchers. In 2027 zetten we deze werkwijze voort en verstevigen we de samenwerking binnen dit Expertisepunt.

Met succesvolle inzet van de Europese ESF Sociale Inclusie-middelen hebben we het aanbod versterkt voor inwoners met een uitkering en een grote afstand tot de arbeidsmarkt, in het segment 'Meedoen'. Dit zijn activeringstrajecten die niet direct op betaald werk zijn gericht, maar op maatschappelijke deelname en het doorbreken van sociaal isolement, bijvoorbeeld door het aanbieden van beweegactiviteiten via lokale partners zoals GA! Harderwijk. We hebben dit aanbod verder lokaal uitgebreid, in samenwerking met andere lokale organisaties. Deze uitbreiding zetten we in 2027 door.

Aanvullend werken we in 2027 concreet aan 'simpeler switchen': we brengen de voorzieningen vanuit de Wmo en het aanbod vanuit de Participatiewet dichter bij elkaar door gezamenlijke werkprocessen en warme overdracht tussen de betrokken consulenten in te richten, zodat inwoners zonder drempels de juiste stap kunnen zetten.

Om inwoners goed te laten meedoen, continueren we ons aanbod van inburgeringstrajecten. Hierbij maken we structureel gebruik van een brede intake, de inzet van de verschillende leerroutes (zoals de B1-route, Z-route en de Onderwijsroute), maatschappelijke begeleiding, een Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) en het Participatieverklaringstraject (PVT). We werken intensief samen met partners zoals de Inclusief Groep en andere lokale organisaties (zoals Zorgdat) om aanvullende lokale trajecten in te zetten, specifiek gericht op werk en brede participatie. Hierbij zorgen vernieuwde afspraken met taalscholen voor kortere wachtlijsten, waardoor we statushouders sneller kunnen begeleiden naar duurzame participatie en de uitstroom bevorderen.

Sinds 2026 is de wet 'Van school naar duurzaam werk' in werking getreden. Vanuit ons beleidsteam Participatiewet hebben we de samenwerking met het Doorstroompunt (voorheen RMC) en onderwijsinstellingen geïntensiveerd. Deze wet is bedoeld om de loopbaanbegeleiding direct vanuit scholen fors uit te breiden en legt tegelijkertijd een zwaardere regierol en verantwoordelijkheid bij ons als gemeente om jongeren te ondersteunen.

In 2027 borgen we deze samenwerking structureel in onze werkprocessen en maken we concrete afspraken met het Doorstroompunt en onderwijsinstellingen over de onderlinge overdracht van jongeren. Zo voorkomen we dat jongeren zich bij de gemeente melden voor een uitkering en bieden we ze direct een sluitend perspectief op duurzaam werk, een vervolgopleiding of dagbesteding. Daarnaast monitoren we in 2027 of deze aanpak daadwerkelijk leidt tot minder uitkeringsaanvragen door jongeren, zodat we tijdig kunnen bijsturen waar nodig.

Als gemeente willen we de aansluiting tussen (beroeps)opleidingen en de lokale arbeidsmarkt wezenlijk verbeteren. Dit versterkt niet alleen het directe toekomstperspectief van onze jongeren, maar draagt ook bij aan de economische vitaliteit van onze hele regio. We richten ons hierbij nadrukkelijk op 'kanssectoren': lokale en economische sectoren (zoals zorg en logistiek) waar een hoge personeelsvraag en een sterk groeipotentieel is. Ons hoofddoel hierin is om de belangrijke regionale functie van het beroepsgerichte onderwijs in en rondom gemeente Harderwijk te versterken en beter te laten aansluiten op wat werkgevers zoeken.

Voor de groep inwoners met minder dan 100% arbeidsvermogen, zoals inwoners met een indicatie voor het doelgroepregister of beschut werk, zetten we de komende jaren maximaal in op loonkostensubsidies (LKS). We zien de afgelopen jaren al een gestage stijging in het aantal ingezette subsidies. Om dit verder aan te jagen en werkgevers te stimuleren, ligt onze focus nadrukkelijk op het beter combineren van de forfaitaire loonkostensubsidie met de praktijkroute. Om deze ambitie kracht bij te zetten, hebben we in de begroting voor 2026 het budget voor LKS in Harderwijk aanzienlijk verruimd.

In 2027 zetten we deze koers voort: we monitoren de instroom en het gebruik van het verruimde LKS-budget en sturen bij waar nodig om de combinatie van forfaitaire loonkostensubsidie en praktijkroute verder te optimaliseren. Tot de wetswijziging ontvangen gemeenten via de rijksbijdrage beschut werk tijdelijk extra middelen per plek; deze tijdelijke regeling geldt voor de jaren 2025 tot en met 2027 en we houden in 2027 in de gaten of deze middelen toereikend zijn.

Daarnaast bereiden we ons in 2027 voor op de structurele wetswijziging die naar verwachting per 1 januari 2028 ingaat: een landelijke, vaste forfaitaire loonkostensubsidie van 68% van het wettelijk minimumloon voor werknemers met een indicatie beschut werk, waarbij de individuele loonwaardemeting niet langer bepalend is voor de hoogte van de subsidie. Financieel is dit een belangrijk aandachtspunt: vanaf 2028 vervalt de huidige tijdelijke rijksbijdrage en wordt de financiering ondergebracht in het reguliere bijstandsbudget (BUIG), met realisatiebekostiging in plaats van een vaste ophoging per plek. Dit kan gevolgen hebben voor onze begroting, zeker als het aantal plekken beschut werk verder groeit. We brengen deze financiële gevolgen in 2027 gedetailleerd in kaart, zodat we tijdig kunnen anticiperen op deze overgang en er geen onverwacht tekort ontstaat in 2028.

Sinds 1 januari 2026 is fase 1 van spoor 1 van de wetswijziging "Participatiewet in Balans" in werking getreden. Dit betekent dat we onze dienstverlening fundamenteel hebben aangepast ten aanzien van het vaststellen van het recht op bijstand, de aanvraagprocedure en de begeleiding naar werk. De focus is hierbij verschoven van generieke plichten naar individueel maatwerk. Sinds 2026 baseren we dit lokaal sterk op de recente segmentatie van ons Harderwijks en Hierdense bestand, waarbij we inwoners bewust indelen in de categorieën 'werk', 'ondersteuning' (waaronder loonkostensubsidies) en 'meedoen' (zoals sociale activering). Door de inzet van een geactualiseerde bestandsanalyse kunnen we gerichter de dienstverlening afstemmen op ieders belemmeringen en persoonlijke situatie, waarbij we bijvoorbeeld sneller ontheffingen kunnen verlenen voor zorgtaken of medische belemmeringen.

In 2027 treden ook de wijzigingen uit fase 2 van spoor 1 volledig in werking, na een gedoogjaar in 2026 waarin we hier al op konden voorsorteren. We passen in 2027 onze werkprocessen, beleidsregels en verordeningen definitief aan op deze wijzigingen en scholen onze consulenten hierop bij. Daarnaast actualiseren we in 2027 opnieuw de segmentatie van ons bestand, zodat de indeling in 'werk', 'ondersteuning' en 'meedoen' aansluit bij de laatste ontwikkelingen en evalueren we of de gerichtere dienstverlening daadwerkelijk leidt tot passendere ondersteuning en snellere ontheffingen waar nodig.

Om inwoners in het segment "Werk" (met 100% arbeidsvermogen) weer echt perspectief te bieden, zetten we in op kortcyclische en intensieve trajecten, en een gecombineerde intake waardoor direct beschikbare inwoners sneller worden bemiddeld, vaak zonder formeel traject. Hierdoor zien we in gemeente Harderwijk al een daling in langlopende re-integratievoorzieningen. Met een passende re-integratiedienstverlening en de mogelijkheden van de Participatiewet in Balans (waaronder een verruimde inkomstenvrijlating) willen we een hogere en veiligere uitstroom richting de lokale arbeidsmarkt realiseren, ondanks de landelijk afkoelende arbeidsmarkt.

Voor nieuwkomers en statushouders besteden we binnen de arbeidsmarktregio specifieke aandacht aan een goede ondersteuning. Zo is in 2026 (via ESF Sieso) de regionale arbeidsregisseur gestart, die specifiek oud-inburgeraars intensief begeleidt om instroom in de bijstand te voorkomen. In 2027 evalueren we het effect op de instroom in de bijstand, zodat we de aanpak waar nodig kunnen bijsturen. De arbeidsregisseur behoudt hierbij een verbindende rol en blijft knelpunten agenderen richting de arbeidsmarktregio.

Daarnaast hebben we per voorjaar 2026 de transitie gemaakt naar twee nieuwe taalscholen voor de B1- en Z-route, waarbij we in de nieuwe contracten hebben gestuurd op het minimaliseren van wachttijden en het verhogen van de kwaliteit. In 2027 monitoren we de resultaten van deze contracten op wachttijden en kwaliteit, en sturen we bij waar nodig. Ook brengen we in 2027 concreet in kaart of de SPUK-middelen inburgering toereikend zijn om de nieuwe, verbeterde tarieven dekkend te houden, en onderzoeken we oplossingen voor het risico van voorfinanciering, aangezien middelen pas vrijkomen na definitieve huisvesting.

We investeren flink in de dienstverlening voor ondernemers en het vergroten van ons lokale inclusieve netwerk. We merken dat deze aanpak werkt: via de accountmanager inclusief ondernemen is ons netwerk van betrokken werkgevers gegroeid naar zo'n 75 tot 100 bedrijven. In 2026 hebben we ons gericht op het verder uitbouwen van dit netwerk en het ontzorgen van bedrijven die statushouders of werkzoekenden met een arbeidsbeperking in dienst nemen, onder andere door ze actief te informeren over financiële regelingen, zoals loonkostensubsidies en de inzet van jobcoaching.

In 2027 breiden we het werkgeversnetwerk verder uit, met als concreet doel het aantal betrokken bedrijven te laten doorgroeien richting de 100-plus. Ook brengen we de ontzorgende dienstverlening (informatie over loonkostensubsidies en jobcoaching) structureel onder in de vaste werkwijze van de accountmanager, zodat dit ook bij een groeiend netwerk geborgd blijft.

Tegelijkertijd geven we vanuit Meerinzicht, samen met het UWV, onderwijs (Landstede) en de Inclusief Groep, verder vorm aan het Werkcentrum Veluwe Stedendriehoek. Hier kunnen werkenden, werkgevers en werkzoekenden proactief en laagdrempelig terecht voor ondersteuning, loopbaanadvies en arbeidsbemiddeling. In 2027 werken we aan het verder verstevigen van deze samenwerking, onder meer door de dienstverlening vanuit het Werkcentrum te evalueren en waar nodig verder af te stemmen tussen de betrokken partners.

Het bieden van een maatschappelijk vangnet, waarbij bestaanszekerheid van inwoners in kwetsbare situatie versterkt wordt:

• Het bieden van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.
• Dak- en thuislozenopvang/zorg en doorstroombeleid/voorzieningen;
• Het ontwikkelen van een regionale visie en kaders voor middelengebruik en verslaving binnen de maatschappelijke zorg, middels het veranderatelier middelengebruik en verslaving;
• Het doorontwikkelen  van Tijdelijk Wonen en Respijthuis Anne;
• Het doorontwikkelen van ervaringsdeskundigheid in de maatschappelijk zorg; 
• Het oorontwikkelen van passende woonplekken en beschermd thuis; 
• Het realiseren van maatwerkwoningen in de regio. 

Er zal meer gemonitord gaan worden op het effect van de ingezette maatwerkvoorziening, met name bij individuele begeleiding en dagbesteding. Door deze werkwijze ontstaat er meer grip op kwaliteit en op termijn zal dit ook kunnen leiden tot afname in de kosten.

De landelijke verwachting (Wmo Prognosemodel VNG) is dat het aantal mensen dat gebruikmaakt van een Wmo-voorziening de komende jaren voor onze gemeente stijgt. Door verschillende interventies proberen we de groei minder explosief te laten zijn ten opzichte van het Wmo prognosemodel VNG.

De invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo staat op zijn vroegst gepland voor 2028.  Hoe de inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies uit komt te zien, wordt nog verder uitgewerkt. Onzeker is nog of de invoering hiervan in 2028 realistisch is. De landelijke ontwikkelingen worden kritisch gevolgd. Wanneer er voldoende duidelijkheid is omtrent de uitwerking zal er een projectgroep opgericht worden om de invoering tijdig voor te bereiden. Belangrijke aspecten hierin zijn onder andere duidelijke communicatie naar de inwoners en het CAK.

Bevorderen van de sociale samenhang, het versterken van mantelzorg en vrijwilligerswerk(servicepunten), laagdrempelige en toegankelijke (inloop)voorzieningen in het voorveld, diensten en ruimten voor mensen met een beperking, de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente, alsmede voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld.

De doordecentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld naar in ieder geval 1 januari 2027, in afwachting van verdere wetswijzigingen. We volgen de ontwikkelingen hierin op de voet.

We zetten samen met de regio stappen om de beweging van een behandelgerichte GGZ naar een herstelgerichte GGZ te realiseren. Hierbij wordt ingezet op de GEM-beweging (Ecosysteem Mentale Gezondheid). Het GEM Groepenhuis Noord-Veluwe in De Roef is inmiddels operationeel en biedt diverse groepsactiviteiten aan rondom mentale gezondheid. Daarnaast zijn de verkennende gesprekken gestart om inwoners met een ondersteuningsvraag passende begeleiding en ondersteuning te bieden. Met de goedkeuring van het transformatieplan en de rijksfinanciering kan de regionale versnellings-/voorbereidingsfase worden gerealiseerd.  

Individuele ondersteuningsvoorzieningen op maat, zoals aanpassingen aan de woning, vervoervoorzieningen, hulpmiddelen, hulp bij het huishouden, individuele begeleiding en begeleiding groep. Deze voorzieningen zijn afgestemd op de behoeften en mogelijkheden van de betreffende persoon, met als doel het bevorderen van diens zelfredzaamheid en participatie in de samenleving.

Monitoren en sturen zijn beiden noodzakelijk om grip te krijgen op de uitgaven jeugdhulp, inzicht te krijgen in de werking van onze lokale teams en de kwaliteit van de geboden (niet vrij toegankelijke) jeugdhulp te garanderen. In de nieuwe inkoop zijn afspraken gemaakt, waardoor kan worden gestuurd op verschillende kwaliteitseisen van aanbieders en op outcome criteria en KPI’s. Daarnaast vindt de monitoring en sturing plaats tijdens de 6 wekelijkse duidingssessies.  Contractmanagement werkt hierin nauw samen met (lokaal) beleid en de lokale toegangen voor jeugdhulp. 

In het vastgestelde ombuigingsplan is een taakstelling opgenomen voor het Sociaal Domein. De taakstelling is vanaf 2024 structureel € 350.000,-.  Het is een taakstelling voor het hele sociale domein, maar is opgenomen onder taakveld Jeugdhulp, omdat dit taakveld een groot deel van de taakstelling in zal vullen. Tegelijkertijd worden gerichte interventies ingezet om de transformatie en de taakstelling te realiseren. 

Door de inzet van toezicht wordt gewerkt aan het voorkomen van onrechtmatigheden, het verminderen van fouten en het vergroten van de rechtmatigheid van uitgaven binnen de Wmo en Jeugd. In 2027 wordt de inzet van toezicht voortgezet met als doel risico’s te beperken, de kwaliteit van ondersteuning te versterken en publieke middelen rechtmatig en zorgvuldig in te zetten.

Elke 6 weken zijn er duidingssessies waarbij de ontwikkelingen op de uitgaven van Jeugd in kaart worden gebracht. Onderdeel hiervan is inzicht in de stapeling van indicaties. Waar nodig worden er vervolg acties uitgezet samen met de uitvoerende partners. 

Partners betrokken bij het sociaal domein hebben positieve gezondheid als uitgangspunt.  Dit gebeurt in samenwerking met de andere opgaven. Positieve gezondheid wordt meegenomen in de opdrachten en gesprekken met partners.

Samen met het onderwijs een werkwijze ontwikkelen om thuiszittende leerlingen op maat te kunnen ondersteunen en thuiszitten te voorkomen.

Sluitende aanpak jongeren (< 27 jaar). Vooruitlopend op de Wet van school naar duurzaam werk zijn afspraken met het onderwijs en het Doorstroompunt, ontwikkelen we arrangementen, alternatieve trajecten en begeleidingsmogelijkheden voor jongeren die herhaaldelijk uitvallen. Passende oplossingen voor jongeren in kwetsbare situaties bij de overgang van 18- naar 18+.

Kinderen met beperking doen mee met reguliere activiteiten.

Een inclusieve werkwijze faciliteren voor uitvoerende partners.

We maken een startnotitie voor het ontwikkelen van beleid waarmee de gemeente bijdraagt aan de behoefte aan een kansrijke opleiding (werk in de regio, persoonlijke ontwikkeling etc.) van alle jonge inwoners (een onderwerp van de strategische raadsagenda). Door de inwerkingtreding van de Wet van school naar duurzaam werk krijgen we meer mogelijkheden om jongeren tot 27 jaar te ondersteunen bij de overgang van school naar werk en het behoud van werk bij (dreigende) werkloosheid.  De uitwerking is verwoord in het regionaal programma. Door dit regionale programma is de noodzaak van een lokaal programma, te beginnen met een startnotitie, overbodig geworden.

Samen met ouders en partners doelen bepalen voor kinderen/jongeren in de kinderopvang/schoolsetting en samenwerking versterken.

Eén van de opgaven binnen de Nota Sociaal Domein is kansrijk opgroeien. Met de uitdaging dat alle kinderen gezond en veilig opgroeien, hun talenten ontwikkelen en naar vermogen meedoen. In de kinderopvang worden de jongste kinderen uit onze gemeente opgevangen in een veilige en stimulerende omgeving, waar opgegroeid wordt binnen een sterke pedagogische en sociale basis, en waar ouders met een gerust hart op kunnen vertrouwen.

Kinderopvang 
Een wettelijke taak van de gemeente is uitvoering van inspecteren en het handhaven bij misstanden volgens de Wet Kinderopvang. Daarnaast is het de taak om het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) actueel te houden.

Jaarlijks worden alle Kindercentra (Kinderdagverblijven, Buitenschoolse opvang, Gastouderbureaus) en min. 50% van de geregistreerde voorzieningen voor gastouderopvang door de GGD bezocht voor een inspectie.

Per 2026 zijn er diverse veranderingen in het toezicht en de handhaving van de kinderopvang gepland. De belangrijkste wijzigingen betreffen de gastouderopvang en de meldplicht voor ernstige incidenten.

In 2026 zijn er een aantal kwaliteitsveranderingen waar een gastouder aan moet voldoen en wat in het toezicht wordt meegenomen. Dit zijn:

• verduidelijking en versterking van kwaliteitseisen
• permanente educatie gastouders
• gastouders zijn verplicht een eigen pedagogisch werkplan op te stellen
• de achterwachtregeling wordt verplicht voor alle gastouders
• er komen nieuwe opleidingseisen voor gastouders.

Gastouderbureaus moeten minimaal twee keer per jaar op bezoek gaan bij de gastouder en de pedagogische coaching vastleggen. Ook moet er een pedagogisch beleidsmedewerker in dienst zijn.

Verder komt er vanaf 2026 een verplichte melding voor ernstige incidenten. De meldplicht is bedoeld om de toezichthouder en de overheid beter inzicht te geven in de oorzaken van ernstige incidenten, waardoor de veiligheid en kwaliteit van de kinderopvang kan worden verbeterd.

Flexibele inspectieactiviteit  
In 2023 zijn we in gemeente Harderwijk gestart met de flexibele inspectieactiviteit voor de jaarlijkse onderzoeken bij kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en, gastouderopvang en gastouderbureaus. We kunnen hierdoor meer maatwerk voor de gemeente Harderwijk leveren in het toezicht en meer verschillende onderwerpen toetsen, waardoor de voorspelbaarheid van het toezicht wordt verminderd. Ook zijn er in 2026 nieuwe speerpunten met de GGD afgesproken. De speerpunten zijn: vervoer en spelen buiten de locatie en gebruik van de commode.

Vanuit de nota sociaal domein zetten we in op lerende gemeenschappen rond het kind te faciliteren en stimuleren. Voorbeelden hiervan zijn de ontwikkeling van centering parenting en centering pregnancy.

Jeugd- en opvoedhulp zonder specialistische ondersteuning kunnen aangeboden worden door het CJG, inclusief basis -ggz of collectieve/ algemene voorziening.

Door tijdig lichte vormen van jeugdhulp beschikbaar te stellen, voorkomen we dat problemen verergeren en zwaardere of duurdere hulp nodig wordt. Voorliggende ondersteuning – dicht bij het gezin en vaak in samenwerking met het onderwijs, jeugdgezondheidszorg en CJG – zorgt ervoor dat gezinnen snel passende hulp ontvangen. Dit draagt bij aan het versterken van eigen kracht en het benutten van het sociale netwerk. Het vroeg inzetten van lichte hulp vergroot de kans op duurzame oplossingen, vermindert de druk op gespecialiseerde jeugdhulp en draagt bij aan de kwaliteit en effectiviteit van de totale jeugdhulp.

Als gemeente werken we samen met het lokale team van het Centrum voor Jeugd en Gezin, organisaties die zich richten op de sociale basis, zorgaanbieders, en Meerinzicht. Vanuit verschillende rollen dragen we gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een effectieve en efficiënte aanpak binnen dit taakveld en de uitvoering van de Jeugdwet. Ons gemeenschappelijke doel is om de jeugdigen en hun leefwereld centraal te stellen.

Het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG)
Dit is een netwerkorganisatie die uitvoering geeft aan de jeugdwet in mandaat van het college en waar inwoners terecht kunnen voor alle vragen over opvoeden en opgroeien. Binnen het CJG werken Jeugd- en gezinswerkers, jeugdverpleegkundigen en jeugdartsen met een brede expertise om de ondersteuning op maat te arrangeren. Sinds 2022 is het CJG versterkt met GGZ-expertise (JGGZ). Hiermee worden kinderen/gezinnen eerder ondersteund, waarmee duurdere jeugdhulp voorkomen kan worden. 

Het CJG zet vrij toegankelijke hulp en ondersteuning in en verzorgt de toeleiding naar niet vrij toegankelijke zorg indien nodig. Daarnaast zoekt het CJG verbinding met onder meer het onderwijs, welzijnspartners, sportverenigingen, huisartsen en de uitvoerders van Wmo, inburgeringswet en de Participatiewet binnen de gemeenten. De gemeente werkt samen met aanbieders en CJG partners aan de transformatie van de niet vrij toegankelijke zorg. Bij de meeste huisartsenpraktijken is een Jeugd- en gezinswerker vanuit het CJG actief om vragen over opvoeden en opgroeien op te pakken.

In de regio en voor de essentiële functies op  bovenregionaal niveau van de G7 (de zeven Gelderse jeugdhulpregio’s) werken we samen aan de inkoop van specialistische jeugdhulp. Het gaat hierbij onder meer om dagbesteding, dagbehandeling, kort verblijf, jeugd-ggz (ambulant en klinisch), pleegzorg, residentiële jeugdhulp, jeugdzorgPlus en crisishulp. Dankzij de bestaande inkoopafspraken kunnen we sturen op samenwerking en op de inzet van passende zorg. In de contractafspraken zijn doelstellingen vastgelegd waaraan zorgaanbieders zich committeren; samen met aanbieders, toezicht en contractmanagement bewaken we dat deze afspraken ook worden nageleefd.

Daarnaast werkt de jeugdhulpregio Noord-Veluwe bovenregionaal samen binnen de Gelderse Verbeteragenda, onder andere voor Veilig Thuis en de jeugdbescherming en -reclassering. Ook de landelijke afbouw van jeugdzorgPlus en de drie milieuvoorzieningen wordt op bovenregionaal niveau georganiseerd. 

Namens gemeenten heeft de VNG afspraken gemaakt met landelijke jeugdhulpaanbieders met een specialistische functie.

Het CJG heeft een kwaliteitsmedewerker in dienst. Hiermee wordt beoogd de kwaliteit van de verleningsbesluiten te verhogen met minder buiten gecontracteerd aanbod, inzetten op afschalen en verwijzen naar sociale basis.

Het aanbod aan individuele en collectieve ondersteuning voor jeugdigen en opvoeders in beeld brengen en meer voorliggend aanbieden en organiseren. Dit pakken we op met het opgaveteam EHZM Kansrijk Opgroeien ter voorbereiding op de nieuwe inkoop jeugd. 

Huisartsen zijn een belangrijke door verwijzer naar jeugdhulp

Bijna 40% van de verwijzingen naar jeugdhulp komt via huisartsen. Uit onderzoek blijkt dat dit relatief hoog is, met name naar de jeugd-ggz. Door een CJG’er direct te positioneren bij de huisarts, kunnen verwijzingen worden teruggebracht en wordt vaak lichtere en minder intensieve hulp ingezet. We blijven inzetten op de samenwerking tussen het CJG en de huisartsen met het beoogde effect dat jongeren en het gezin passende ondersteuning ontvangen waarbij er breder gekeken kan worden naar het systeem en waar mogelijk een afname in zwaardere jeugdhulp te bewerkstelligen.