Lokale Heffingen

Naast de algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de specifieke uitkeringen van het Rijk zijn de lokale heffingen een belangrijk onderdeel van de gemeentelijke inkomsten. Deze inkomsten kennen zowel een ongebonden karakter (algemeen dekkingsmiddel) als een gebonden karakter (specifieke heffingen).
Deze paragraaf behandelt de belangrijkste uitgangspunten ten aanzien van de verschillende gemeentelijke heffingen (tarievenbeleid), geeft daarnaast een overzicht op hoofdlijnen evenals een aanduiding van de lokale belastingdruk en tenslotte een korte beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. In deze paragraaf worden uitgangspunten en in sommige gevallen tarieven voor het jaar 2027 genoemd. De definitieve tarieven en belastinggevolgen worden bij de belastingverordeningen 2027 vastgesteld en kunnen afwijken van deze begroting.

Gemeenten hebben een gesloten belastingstelsel. Door de landelijke overheid wordt bepaald welke belastingen de gemeenten mogen heffen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen belastingen die onderdeel uitmaken van de algemene dekkingsmiddelen en heffingen waarbij een vergoeding wordt betaald voor een door de gemeente uitgevoerde taak of verleende dienst.
Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen dient door middel van een door de gemeenteraad vast te stellen verordening te geschieden. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad vindt plaats in december 2026 en is gebaseerd op de uitgangspunten van de vast te stellen begroting.
Tot de algemene middelen worden gerekend; de onroerende-zaakbelastingen, forensenbelasting, toeristenbelasting, hondenbelasting, parkeerbelasting, reclamebelasting en precariobelasting. Daarnaast zijn er een aantal belastingen die gericht zijn op het verhalen van bepaalde kosten. Deze belastingen worden ook wel bestemmingsheffingen genoemd. Dit zijn bijvoorbeeld de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. Ten slotte zijn er heffingen die zien op individuele dienstverlening van de gemeente aan de inwoners van de gemeente. Dit zijn de marktgelden, grafrechten en leges als vergoeding voor diverse diensten en taken (zoals burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, omgevingsvergunningen, etc.). De betreffende tarieven moeten in beginsel de gemaakte kosten dekken. Hier geldt het principe: de gebruiker betaalt.

De gemeente Harderwijk verleent kwijtschelding voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing.

De gemeenteraad heeft gekozen voor een zo ruim mogelijk kwijtscheldingsbeleid. Dat betekent dat inwoners sneller in aanmerking komen voor kwijtschelding dan in gemeenten die geen gebruik maken van de mogelijkheid tot verruimen.

Inkomensnorm: 100% van bijstand of AOW

Bij de beoordeling kijkt de gemeente naar het inkomen. Gemeente Harderwijk hanteert hierbij de hoogst toegestane norm:

·         Voor inwoners met een bijstandsuitkering: 100% van de bijstandsnorm wordt vrijgelaten.

·         Voor AOW-gerechtigden: 100% van de netto AOW-norm wordt vrijgelaten.

Met andere woorden: een inkomen op bijstandsniveau of AOW-niveau telt niet mee als draagkracht. Daardoor komt iemand sneller in aanmerking voor kwijtschelding.

Extra vrijstelling voor spaargeld

Naast de landelijke regels voor het vrijlaten van een banksaldo, hanteert gemeente Harderwijk extra vrijstellingen. Inwoners mogen dus méér spaargeld hebben zonder dat dit gevolgen heeft voor de aanvraag. Ook hierbij hanteert gemeente Harderwijk de hoogst toegestane normen.

De extra vrijgelaten bedragen zijn:

·         € 2.000,- voor echtgenoten of samenwonenden

·         € 1.800,- voor alleenstaande ouders

·         € 1.500,- voor alleenstaanden

Deze bedragen komen bovenop de standaard landelijke vrijstelling.

Samengevat

Gemeente Harderwijk voert een sociaal en ruimhartig kwijtscheldingsbeleid. Zowel de inkomensnorm als de vrijstelling voor spaargeld zijn maximaal verruimd, zodat inwoners met een laag inkomen minder snel in financiële problemen komen door lokale heffingen.

Gebaseerd op de cijfers van het Centraal Planbureau bij de Meicirculaire Gemeentefonds 2026 wordt voor het begrotingsjaar 2027 een trendmatige aanpassing voorgesteld van 2,5%. Dit is gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product. In een aantal situaties (bijvoorbeeld reisdocumenten) worden de legestarieven (mede) vastgesteld door de rijksoverheid en gepubliceerd in de Staatscourant. Indien bij de lokale belastingmiddelen is aangegeven dat er sprake is van indexatie of trendmatige verhoging wordt hier het percentage van 2,5% bedoeld, tenzij specifiek anders aangegeven.
Naast belastingen, heft de gemeente bestemmingsheffingen, rechten en leges voor individuele dienstverlening aan haar burgers. De tarieven van deze rechten en leges dienen zodanig vastgesteld te worden dat de geraamde opbrengsten de geraamde kosten voor het verlenen van de diensten niet overschrijden. De opbrengst van deze zogeheten gebonden heffingen dient alleen ter bestrijding van de kosten die de gemeente voor de betreffende dienstverlening maakt. De gemeentelijke kosten stijgen gemiddeld met 2,5% prijs bruto binnenlands product. Het uitgangspunt is kostendekkende tarieven van in principe 100%.

Jaarlijks wordt de COELO Atlas van de lokale lasten opgesteld. Dit betreft een jaarlijkse monitor van de ontwikkeling van de lokale lasten op macro- en microniveau. Voor onderstaande gegevens is gebruikgemaakt van de COELO Atlas van de lokale lasten 2026. De gegevens hebben betrekking op 2026, die van 2027 zijn nog niet bekend. Onderstaande grafieken en tabellen zijn derhalve afkomstig van gegevens van COELO.

Woonlasten zijn betalingen die huishoudens doen in verband met wonen. De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de Onroerendezaakbelasting (OZB), de Rioolheffing en de Afvalstoffenheffing. Een eventuele heffingskorting wordt hiervan afgetrokken. De gemeentelijke woonlasten bestaan voor huishoudens met huurwoningen uit de Afvalstoffenheffing en soms Rioolheffing. Eigenaar-bewoners betalen daarnaast ook OZB. In enkele gemeenten wordt van deze bedragen heffingskorting afgehaald. In onderstaande tabel zijn de gemiddelde woonlasten van gemeente Harderwijk afgezet tegen het gemiddelde in Gelderland en landelijk. Daarbij is in tabel 1 een onderscheid gemaakt tussen eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens en de woonlasten voor een eigenaar van een woning en de woonlasten van een huurder. Tabel 2 is in beginsel overeenkomstig tabel 1 maar dan grafisch weergegeven. De derde tabel geeft de benchmark van Gelderland weer.

Vastgesteld gemeentelijk beleid

• De OZB woningen is een algemene belasting.
• De OZB woningen worden geheven van eigenaren.
• Voor OZB woningen eigenaren worden geen vrijstellingen verleend.
• Deze percentages gelden als stijging van de geraamde opbrengst t.o.v. vorig jaar.
• De OZB woningen eigenaren 2026 is gebaseerd op de WOZ-waarde van 1 januari 2025.
• Areaal-uitbreidingen leiden tot een hogere opbrengst, maar worden niet in de tarieven gecompenseerd.
• Het OZB tarief wordt op basis van de formule A * B = C berekend. Waarbij A de WOZ-waarde van het woningareaal is, B het belastingtarief en C de benodigde omvang van de totale ontvangst belastinggelden. Om een zo nauwkeurig mogelijk belastingtarief te kunnen bepalen is de kennis van de waarde van de woningen essentieel. Vandaar dat het tarief op een zo laat mogelijk moment in het jaar ter vaststelling wordt aangeboden.
• Op grond van de Meicirculaire 2026 wordt voor de marktontwikkeling van woningen tussen 1 januari 2025 en 1 januari 2026 de WOZ-waarde ontwikkeling geschat op 6,5%. Hier wordt bij de bepaling van de tarieven rekening mee gehouden.

Voornemen 2027:

• De geraamde opbrengst OZB woningen eigenaren 2027 wordt gebaseerd op de opbrengst OZB 2026. De WOZ-waarde stijging wordt verdisconteerd (verlaagd) in het OZB-tarief 2027 en  verhoogd met een inflatiecorrectie.
• Gelet hierop wordt het volgende tarief voorgesteld: OZB-eigendom 0,0881% (2026: 0,0915%).
• De tarieven worden officieel vastgesteld bij de besluitvorming van de raad omtrent de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De OZB niet-woningen is een algemene belasting.
• De OZB niet-woningen worden geheven van eigenaren en gebruikers.
• Voor OZB niet-woningen wordt geen kwijtschelding verleend.
• Voor OZB niet-woningen bestaan wettelijke vrijstellingen.
• De leegstand van niet-woningen wordt niet gecompenseerd door hogere tarieven.
• Areaal-uitbreidingen leiden tot een beperkte hogere opbrengst, maar worden niet in de tarieven gecompenseerd.
• De WOZ-waardeontwikkeling van niet-woningen bedraagt overeenkomstig de Meicirculaire 2026  2,75% voor niet-woningen.

Voornemen 2027:

• De opbrengsten 2027 OZB niet-woningen (eigenaren en gebruikers) zijn gebaseerd op de OZB-opbrengst 2026. De WOZ-waarde stijging wordt verdisconteerd (verlaagd) in het OZB-tarief 2027 en verhoogd met een inflatiecorrectie.
• Gelet hierop worden de volgende tarieven voorgesteld: OZB-eigendom 0,2887% (2026: 0,2894%) en OZB-gebruik 0,2317% (2026: 0,2323%).
• De tarieven worden officieel vastgesteld bij de besluitvorming van de raad omtrent de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De Afvalstoffenheffing is een specifieke (bestemmings)heffing; een vergoeding voor de kosten van ophalen en verwerken van huishoudelijk afval.
• De Afvalstoffenheffing wordt geheven van gebruikers van woningen.
• Uitgangspunt is volledige kostendekkendheid, waarbij tevens rekening wordt gehouden met de te compenseren btw, de overhead, de rentelast en de stand van de voorziening Afvalstoffenheffing.
• Het te betalen bedrag aan afvalstoffenheffing bestaat uit een vastrecht tarief en een variabel tarief (per aanbieding van een minicontainer / per klepopening van een ondergrondse voorziening).
• Voor afvalstoffenheffing is kwijtschelding mogelijk. Dit leidt tot een inkomstenderving. Deze inkomstenderving wordt gecompenseerd door hogere tarieven Afvalstoffenheffing.
• Voor afvalstoffenheffing is een tegemoetkoming medisch afval mogelijk. De inkomstenderving is opgenomen in het bedrag vermeld bij kwijtschelding. Deze inkomstenderving wordt gecompenseerd door hogere tarieven Afvalstoffenheffing.

Voornemen 2027

• De tarieven worden zodanig vastgesteld dat de begrote baten de begrote lasten niet overstijgen.
• De voorgestelde tarieven afvalstoffenheffing en de in de tabel 'Tarieven leges en heffingen' opgenomen tarieven zijn nog voorlopig. 
• De tarieven 2027 worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen. Beleidsmaatregelen zullen verwerkt worden in de opzet van de verordening afvalstoffenheffing.

Tarieven afvalstoffenheffing

• De toe te rekenen kosten zijn in de begroting opgenomen en de aantallen zijn geschat op basis van de geactualiseerde aantallen 2026.
• In de 1e tussentijdse rapportage 2026 is reeds aangekondigd dat een extra effect in de begroting 2027 terecht zou komen vanuit het bijstellen van de verwerkingskosten milieustraat. Dit zorgt voor een hogere stijging dan enkel de indexatie.  
• Vanuit het uitgangspunt van volledige kostendekkendheid wordt het vastrecht verhoogd van € 195,- naar € 210,-. Het variabele tarief wordt verhoogd van € 8,- naar € 9,- per aanbieding van een minicontainer en van € 1,60 naar €1,80 per klepopening.
• De overige genoemde tarieven worden verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,5%.

Vastgesteld beleid

• De tarieven worden zodanig vastgesteld dat de begrote baten de begrote lasten niet overstijgen.
• Vanuit de vastgestelde Beleidsuitwerking en Uitvoeringsagenda Riolering Water en Klimaatadaptie Harderwijk (BuRWKA) is een hogere opbrengst vanuit de Riool- en Waterzorgheffing nodig. De stijging ten opzichte van 2026 is 13,32%.
• Met het vaststellen van de BuRWKA 2024-2028 is gekozen voor een spaarstrategie voor toekomstige investeringen. Dit betekent dat er in de jaren 2025 t/m 2028 sprake is van 10% boventrendmatige stijging van de riool- en waterzorgheffing.  De rest is het gevolg van indexatie en bijstelling van toe te rekenen kosten zoals salarissen en tractie.
• De tarieven  Riool en Waterzorgheffing 2027 worden bij de Belastingmaatregelen 2027 definitief bepaald. 

Voornemen 2027

• De Riool- en Waterzorgheffing blijft gebaseerd op een 100% kostendekkendheid
• Het tarief riool- en waterzorgheffing zal als gevolg van bovenstaande met ca. 11,5% stijgen.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De toeristenbelasting is een algemene belasting;
• De toeristenbelasting wordt geheven op overnachtingen door niet-ingezetenen van de gemeente in de gemeente Harderwijk.
• De toeristenbelasting is een bedrag per persoon per nacht;
• Voor toeristenbelasting wordt geen kwijtschelding verleend;
• Op de toeristenbelasting kan op grond van de verordening een vrijstelling worden verleend;
• De tarieven worden gebaseerd op de tarieven van het jaar daarvoor vermeerderd met het vastgestelde indexatiecijfer;
• Het tarief toeristenbelasting wordt altijd naar boven afgerond op hele eurocenten.

Voornemen 2027

• Het tarief toeristenbelasting 2027 is gebaseerd op het tarief 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De Forensenbelasting is een algemene belasting.
• De Forensenbelasting wordt geheven bij niet-ingezetenen die meer dan 90 dagen per jaar beschikken over een gemeubileerde woning.
• De tarieven worden gebaseerd op de tarieven van het jaar daarvoor vermeerderd met het vastgestelde indexatie;
• De tarieven Forensenbelasting worden afgerond en sinds 2020 altijd naar boven afgerond op hele euro's,
• Voor Forensenbelasting wordt geen kwijtschelding verleend.

Voornemen 2027

• Het geraamde aantal objecten is ten opzichte van de vorige begroting niet gewijzigd.
• Het tarief Forensenbelasting 2027 is gebaseerd op het tarief 2026 dat wordt verhoogd met de inflatiecorrectie.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De reclamebelasting is een algemene belasting.

Voornemen 2027

• Voorstel is om de tarieven te verhogen met het trendpercentage.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De begraafrechten zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor onder andere het gebruik van de begraafplaats en diensten in verband met de begraafplaats.
• Dit betekent dat de begrote baten de begrote lasten niet mogen overstijgen.
• Uitgangspunt bij de Begraafrechten is volledige kostendekkendheid.

Voornemen 2027

• In relatie met de inschatting van een verhoging van de opbrengsten als gevolg van een toename van het aantal begrafenissen, zullen de tarieven alleen trendmatig met 2,5% worden verhoogd.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De Marktgelden zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor de kosten van het innemen van een standplaats en de aansluiting op de elektriciteitskasten, inclusief btw.
• De Marktgelden worden geheven van de gebruikers van de weekmarkt en standplaatshouders.
• Er is geen sprake van 100% kostendekkendheid.

Voornemen 2027

• De tarieven voor marktgelden 2027 zijn gebaseerd op de tarieven 2026 verhoogd met de inflatiecorrectie.
• Bovenstaande maatregelen leiden tot kostendekkendheid van 52%.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• De leges zijn een specifieke heffing; een vergoeding voor, door of vanwege de gemeente verstrekte diensten of gebruik van gemeentelijke voorzieningen, waaronder de Nederlandse identiteitskaart.
• Op niveau van hoofdstuk 1 en 2 van de tarieventabel behorende bij de verordening mogen de leges de 100% kostendekkendheid niet overstijgen.
• De gemeente zal toegroeien naar een 100% kostendekkendheid op hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 niveau (publiekszaken, kabels & leidingen en omgevingsvergunningen).
• Hoofdstuk 3 van de legesverordening (APV vergunningen) wordt separaat beoordeeld.
• Voor leges is geen kwijtschelding mogelijk.

Voornemen 2027

• De uitgaven van de leges worden trendmatig verhoogd
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• Voor de tarieven van deze belasting wordt uitgegaan van een trendmatige aanpassing.

Voornemen 2027

• De tarieven voor de hondenbelasting 2027 zijn gebaseerd op het tarief 2026 en worden verhoogd met de indexatie.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• Ten opzichte van 2026 is er geen sprake van beleidswijzigingen. 

Voornemen 2027

• De tarieven voor de precariobelasting 2027 zijn gebaseerd op het tarief 2026 en worden verhoogd met de indexatie.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen.

Vastgesteld beleid

• Voor een naheffingsaanslag parkeerbelastingen geldt een maximumbedrag dat in rekening kan worden gebracht. Dit bedrag wordt jaarlijks door het Rijk vastgesteld en gepubliceerd in de Staatscourant. Per 1 januari 2027 is het maximumbedrag dat voor een naheffingsaanslag parkeerbelastingen in rekening kan worden gebracht, bepaald op € 84,30 (2026: € 82,00).
• Het totale product ‘Parkeren’ is in de Parkeerexploitatie 2019 (PEX18) geactualiseerd en vormt mede de basis voor de begroting 2026. Vanuit de Kadernota is besloten de tarieven elke 2 jaar met 5% te verhogen.
• In 2026 is deze verhoging doorgevoerd, wat betekent dat de tarieven voor 2027 niet worden geïndexeerd.

Voornemen 2027

• In de Kadernota 2024 is vastgesteld dat de opbrengstenraming van parkeerbelasting met € 1.400.000,- stijgt door het fasegewijs afschaffen van gratis parkeren. Deze stijging  is vanaf 2026 in de begroting opgenomen als taakstelling. Bij de tweede Tussentijdse rapportage 2026 wordt duidelijk in hoeverre deze taakstelling gerealiseerd is en wat dit betekent voor de opbrengstenramingen vanaf 2027.
• De tarieven worden officieel vastgesteld middels de vaststelling van de belastingverordeningen. In 2027 wordt niet geïndexeerd.

Vastgesteld beleid

• Voor de havengelden geldt in beginsel dat de begrote baten de begrote lasten niet mogen overstijgen.
• Op grond van het vastgestelde beleid bedraagt de kostendekkendheid voor het jaar 2027 100% van de toerekenbare kosten.

Voornemen 2027

• Voor de meerjarenbegroting 2027-2030 heeft er een actualisatie plaatsgevonden van deze tariefberekening. In deze actualisatie zijn de volgende onderdelen verwerkt:
  
  • Verwerking van het havenbeheerplan 2025-2029,
  • De verwerking van de overname van de deelgebieden 1, 2, en 6 van het Waterfront. 

Indien de begroting wordt vastgesteld overeenkomstig van bovenstaande tarieven, leidt dit tot de volgende tarieven. Hierbij dient opgemerkt te worden dat het vaststellen van de tarieven voor de belastingmaatregelen geschiedt bij het aanbieden aan de raad van de belastingverordeningen wat plaatsvindt in december 2026.