Programma 8 Ruimte en wonen

Een belangrijk juridisch kader voor de fysieke leefomgeving is het omgevingsplan Harderwijk. Dit omgevingsplan is op 1 januari 2024 met de inwerkingtreding van de Omgevingswet van rechtswege ontstaan. In artikel 22.1 van deze wet staat opgesomd wat tot dit tijdelijk deel behoort. Zo zijn bijvoorbeeld alle bestemmingsplannen opgenomen in dit tijdelijk deel, maar ook een groot aantal Rijksregels (de bruidsschat). 

Tot eind 2031 heeft de gemeente de tijd om dit tijdelijk deel om te zetten naar regels in het nieuwe deel van dit omgevingsplan en gaat hier dan ook structureel mee aan de slag om - gebiedsgericht - te komen tot een omgevingsplan voor gemeente Harderwijk. 

Het proces om in 2031 klaar te zijn, loopt al, en hier wordt in deze begrotingsperiode al op ingezet.  Bijvoorbeeld voor Stadsdennen, Nieuw Weiburg en Kranenburg zijn omgevingsplannen in voorbereiding. 

• Opstellen Omgevingsplan.
• Opstellen Thematische programma’s Bouw&Infra, Mens&Maatschappij en Natuurlijk systeem.
  • diverse onderdelen van de thematische programma's zoals detailhandel, economie, toerisme, evenementen, BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen), woonzorg, energie, voorzieningen en horeca.
• Gebiedsprogramma Lorentz, gebiedsprogramma Binnenstad

• Grond aan- en verkopen.
• Actief en faciliterend grondbeleid.

De Omgevingsvisie Harderwijk 2040 is een dynamisch product. Dat wil zeggen dat het hét vastgestelde beleidskader voor Ruimtelijke ordening is. Dit beleidskader wordt aangepast/bijgesteld als de actualiteit daarom vraagt. De omgevingsvisie is pas van kracht na publicatie in het digitale stelsel omgevingswet (DSO). Aanpassing van de omgevingsvisie gaat altijd via een besluit van de gemeenteraad. De omgevingsvisie kan worden aangepast op grote of kleine details. Participatie en een goede motivatie zijn vereisten.

In 2027 zullen op basis van de omgevingsvisie diverse (onderdelen van) thematische én gebiedsprogramma's worden opgesteld. Vanuit dat proces kan de noodzaak ontstaan om de omgevingsvisie aan te passen. Dit zal gebeuren met eigen capaciteit.

Het verder in detail uitwerken van beleid uit de Omgevingsvisie en het daaraan verbinden van maatregelen vindt plaats in omgevingsprogramma's. Daartoe is de leidraad 'Werken met programma's ' opgesteld.

Het Regieteam Omgevingswet adviseert in consistent en consequent handelen ten aanzien van het instrument thematisch- of gebiedsomgevingprogramma's.

Er wordt de komende tijd gewerkt aan onderdelen van thematische programma's: Mobiliteit (fietsen), economie, energie, toerisme, evenementen, woonzorg, BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Sporten en Spelen) en Horeca.

Het omgevingsplan Harderwijk is een belangrijk juridisch kader voor de fysieke leefomgeving. Zie hiervoor het onderdeel 'Opstellen omgevingsplan' onder 'Een aantrekkelijk en toekomstgericht woon-, werk- en leefklimaat. 

Naast het omgevingsplan kent gemeente Harderwijk diverse beleidsregels en verordeningen als juridische kaders voor de fysieke leefomgeving. 

De beleidsregels die als zelfstandige beleidsregel moeten blijven bestaan moeten actueel gemaakt en gehouden worden. De overige  beleidsregels moeten worden verwerkt in het omgevingsplan Harderwijk en daarmee als zelfstandig juridisch kader worden ingetrokken. 

Voor de fysieke leefomgeving heeft gemeente Harderwijk de verordening fysieke leefomgeving. Deze verordening wordt met vaste regelmaat geactualiseerd. Voor 2032 moet deze zijn verwerkt in het omgevingsplan Harderwijk. 

In het vierde kwartaal van 2026 verwachten we de eerste wijzigingen van dit omgevingsplan te kunnen publiceren om deze in het eerste kwartaal van 2027 vast te kunnen stellen. Concreet gaat het dan om de structuur van het nieuwe deel van dit omgevingsplan en het opnemen van de regels voor Stadsdennen.

Advisering over alle aspecten van de fysieke leefomgeving die verband houden met plannen, projecten en initiatieven.  Hierbij gaat het om zowel de advisering binnen projectgroepen als de advisering van college en raad. Daarnaast maakt ook het informeren en adviseren van eventuele initiatiefnemers en ontwikkelaars hiervan deel uit. 

Planbegeleiding (toetsing en procedureel) van plannen van derden. 

Toezicht op de verleende omgevingsvergunningen. 

Toezicht en handhaving.

Verwerven, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken van gronden ten behoeve van realisatie van woningbouw en commerciële/maatschappelijke voorzieningen.

• Opstarten uitgifte gronden deelgebied 2 (Zuid).
• Opstarten woonrijp maken deelgebied 2 (Zuid).
• Afronden bouwrijp maken deelgebied 3.
• Afronden deelgebied 2 (Noord) met de bouw van 44 sociale huur appartementen.
• Afronden woonrijp maken deelgebied 2 (Noord).
• Uitgifte gronden, laatste cluster ten behoeve van woningbouw deelgebied 2 (Zuid).
• Uitgifte gronden ten behoeve van woningbouw deelgebied III

• Het stikstofdossier van Kranenburg is zeer problematisch. Om tot de beoogde woningbouw te komen onderzoeken we de haalbaarheid van het concept 'emissieloos wonen'.
• We voeren een 'proof of concept' uit; we bereiden de transformatie voor van een bestaand kantoorgebouw naar wonen, zodat de juridische haalbaarheid en praktische uitvoerbaarheid van het concept emissieloos wonen kan worden onderzocht en tegelijkertijd woningen kunnen worden gebouwd.
• Het in ontwikkeling zijnde masterplan stemmen we volledig af op het concept emissieloos wonen en we ronden dit masterplan voor Kranenburg af. 
• We gaan door met de uitvoering van benodigde onderzoeken en ronden de lopende onderzoeken rondom het energiesysteem en ecologie af. 
• De financiële impact van alle ontwikkelingen verfijnen we tot het niveau dat nodig is voor een grex, om die vervolgens te openen.
• We gaan door met het zorgvuldig en volledig informeren van onze inwoners. Dat doen we via de projectwebsite, de gemeentepagina en het participatieplatform voor Kranenburg.
• We zetten een geslaagd participatietraject voort. Deze stemmen we af op de specifieke belangen per stakeholder. 
• Subsidiemogelijkheden blijven we voortdurend monitoren en zo mogelijk aanvragen.

• Oplevering woningen kadeblok deelgebied 2.
• Woonrijpmaken kadeblok deelgebied 2.
• Start verkoop en start bouw (betaalbare) appartementen deelgebied 2 (Kade10).
• Afronding aanbestedingsprocedure deelgebied 3 en gunning ontwikkelaar deelgebied 3.
• Start bouw deelgebied 6 eerste en tweede fase (Ons Stadsgezicht).
• Start bouw Kop van de Stadswerven en start bouw van parkeergarage P7.
• Start verkoop en start bouw deelgebied 4a (o.a. 27 sociale huurwoningen en maatschappelijke voorziening t.b.v. huisarts)
• Opstellen visie op een tijdelijke invulling van het Dolfinariumeiland.
• Opstellen ontwerp Aaltjespark.

• Opstellen Omgevingsplan, inclusief Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE) 
• Procedure omgevingsplan 
• Participatie met belanghebbenden en belangstellenden
• Opstellen definitief inrichtingsplan
• Uitwerking warmteplan
• Opstellen civieltechnisch ontwerp

• Verwerven, (tijdelijk) beheren, slopen, saneren, bouw- en woonrijp maken van gronden ten behoeve van realisatie van woningbouw en commerciële/maatschappelijke voorzieningen conform het grondbeleid;
• Het uitgeven van bouwrijpe kavels;
• Het opstellen en jaarlijks actualiseren van exploitatieopzetten;
• Het opstellen, beheren en herzien van (actieve) grondexploitaties.
• Risicoanalyses opstellen.

• Onderzoeken duurzaamheid kansen Harderweide
• Oplossen planologische uitdagingen wat betreft stikstof en netcongestie voor deelgebied II zuid en deelgebied III.
• Koers bepalen voor Drielanden-Noord (tussen A28 en Drielandendreef) met oog voor verschillende kansen maar ook milieutechnische uitdagingen.

• In het kader van risicobeheersing is voor Kranenburg door het gehele projectteam een breed risicodossier opgesteld. Deze actualiseren we periodiek.
• Op de zwaardere risico's, specifiek stikstof en netcongestie worden beheersmaatregelen uitgevoerd die zien op het verlagen van de kans van optreden.
• In het kader van bedrijfseconomische optimalisatie werken we binnen het project vanuit een centrale sharepoint waar de volledige project- organisatie en informatie alsmede werkvoorraad beheerd wordt en toegankelijk is. 

• Tussentijdse verantwoording rijkssubsidie Woningbouwimpuls Waterfront.

• Procedure omgevingsplan
• Participatie met belanghebbenden en belangstellenden
• Opstellen definitief inrichtingsplan
• Uitwerking warmteplan
• Opstellen civieltechnisch ontwerp

Risicoanalyses worden jaarlijks, bij de herziening van de grondexploitaties, herzien en verwerkt in de risicoreserve per grondexploitatie. De dekking van deze risico's vindt plaats via de nog te realiseren winsten in de desbetreffende grondexploitatie. Voor een verliesgevende grondexploitatie Waterfront en Nieuw Weiburg (voor zover het risico hoger is dan de geprognosticeerde winst) worden deze gedekt via het benodigde weerstandvermogen uit de algemene reserve. Tussentijds worden de risicodossiers actueel gehouden door de projectleiding

Het landelijke stikstofdossier is zeer dynamisch. Om hierop goed te kunnen anticiperen en te kunnen handelen zodra nodig, is er een kopgroep stikstof ingericht. De kopgroep heeft een aantal taken waaronder; de verbinding tussen provincie/Rijk en de gemeente, een intern aanspreekpunt voor de gehele organisatie, beleidsmatig adviseren, een koppeling met de omgevingsdienst voor technische vragen en het actueel houden van kennis op het dossier.

We gaan de opgave in samenspraak met woningcorporaties en zorgpartijen, concretiseren in een geactualiseerd volkshuisvestelijk omgevingsprogramma.

Bij het 'Meldpunt goed verhuurderschap' kunnen huurders die klachten hebben over hun (particuliere) huurwoning een melding maken als een verhuurder zich niet houdt aan de Wet goed verhuurderschap. Als gemeente toetsen we dit, horen we en treden we op als dat nodig is. 

We willen graag dat zoveel mogelijk mensen passend wonen. Omdat verhuizen een hele stap is, ondersteunen we onze inwoners met een verhuiscoach. Die voert gesprekken en inventariseert en adviseert. Dit om de stap richting een eventuele verhuizing overzichtelijk te maken en doorstroming te stimuleren. Hierdoor kunnen onze inwoners langer zelfstandig thuis wonen. .

In ons woningbouwprogramma sluiten we aan bij de afspraken die we hebben gemaakt in de Woondeal. 

Beschikbaar stellen starterslening en toekomstbestendig wonen lening voor woningeigenaren en VVE's.

We laten zien hoe het gaat met de voortgang van de woningbouwopgave.

We werken nauw samen met de provincie Gelderland, woningcorporaties en regiogemeenten met het oog op de realisatie van de afspraken uit de Woondeal.

We werken nauw samen met de woningcorporaties die actief zijn in de gemeente Harderwijk.

Afstemming met initiatiefnemers voor woningbouwplannen met het oog op versnelling en realisatie van het volkshuisvestelijk omgevingsprogramma. O.a. door deel te nemen aan een regionale versnellingstafel waaraan ontwikkelende partijen en overheden samenwerken.

Vanaf 2023 wordt steeds duidelijker dat netcongestie ook in gemeente Harderwijk van grote invloed is of kan worden op de woningbouwopgave. Nieuwe grootverbruik aansluitingen waren al moeilijk tot niet te verkrijgen. Dit vergt bijvoorbeeld in Waterfront een uitdaging voor de bouw van de parkeergarage Kop van de Stadswerven, die weer rand voorwaardelijk is voor de woningbouw in deze en volgende fases. Ook huisaansluitingen zullen naar verwachting tot 2030 problematischer worden. Hiermee is ook in 2030 het probleem niet opgelost; immers, op dat moment zullen de in de jaren 2023-2024 ontstane achterstanden bij de netbeheerders moeten worden weggewerkt. Om deze problematiek het hoofd te bieden, intern en extern informatie te coördineren en ook input te leveren voor de Energy Board en de projecten is een coördinator netcongestie aangetrokken. De coördinator coördineert informatie- en kennisstromen op het gebied van netcongestie. 

We hebben in 2025 nieuwe langjarige afspraken gemaakt met woningcorporaties en huurdersvertegenwoordiging over de volkshuisvestelijke opgave. Komende jaren geven we hier uitvoering aan en actualiseren we deze waar nodig.

We voeren periodiek woningbehoefteonderzoek uit om te toetsen of ons woningbouwprogramma nog past bij de behoefte. De eerstvolgende keer is bij de actualisatie van het volkshuisvestelijk omgevingsprogramma in 2027.

Er wordt nog onderzocht of we deze regeling willen toepassen.

We brengen advies uit over de meest kansrijke locatie voor de ontwikkeling van nieuwe woonwagenstandplaatsen en leveren een programma van eisen ten behoeve van de uitgangspuntennota en het ontwikkelbesluit.

Via de huisvestingsverordening sturen we op de toewijzing van schaarse woonruimte (sociale huur en sociale koopwoningen)

De Huisvestingsverordening is in december 2025 vastgesteld en per januari 2026 in werking getreden. In 2027 verwachten we, na evaluatie, terug te gaan naar de Raad om de verordeningen op (kleine) onderdelen aan te passen.

We voeren een integraal haalbaarheidsverzoek uit naar kansrijke locaties voor de realisatie van flexwoningen.

We gaan gebiedsgericht werken aan de opgave in de wijken en in Hierden.